Przodozgryz to jedno z najczęstszych zaburzeń zgryzu, które może wpływać nie tylko na wygląd twarzy, ale także na funkcję narządu żucia, stawów skroniowo‑żuchwowych oraz jakość wymowy i oddychania. W stomatologii i ortodoncji pojęcie to opisuje nieprawidłową relację między łukiem zębowym górnym i dolnym, gdy zęby dolne znajdują się zbyt wysunięte względem górnych. Zrozumienie istoty przodozgryzu, jego odmian, przyczyn oraz możliwości leczenia jest kluczowe dla wczesnej diagnostyki i skutecznej profilaktyki poważniejszych powikłań w przyszłości.

Definicja i rodzaje przodozgryzu w ujęciu stomatologicznym

W klasycznej definicji ortodontycznej przodozgryz oznacza wadę zgryzu, w której dolny łuk zębowy jest nadmiernie wysunięty do przodu względem górnego. W położeniu spoczynkowym i przy zwartych łukach siekacze żuchwy mogą zachodzić na siekacze szczęki lub ustawiać się przed nimi. Zaburza to prawidłową relację zębów i łuków zębowych oraz prawidłowy kontakt między nimi, co nazywa się nieprawidłową okluzją. W praktyce klinicznej wyróżnia się kilka istotnych typów tej wady.

Najczęściej mówi się o przodozgryzie zębowym, szkieletowym oraz mieszanym. Przodozgryz zębowy jest związany głównie z nieprawidłowym wychyleniem lub przemieszczeniem zębów dolnych do przodu, przy prawidłowej relacji szkieletowej szczęki i żuchwy. W takim przypadku ortodonta koncentruje się na korekcie ustawienia zębów za pomocą aparatów ortodontycznych, bez konieczności ingerencji chirurgicznej w kości szczęk.

Przodozgryz szkieletowy polega natomiast na nadmiernym rozwoju żuchwy, niedostatecznym rozwoju szczęki lub połączeniu obu tych czynników. Prowadzi to do rzeczywistego wysunięcia dolnego odcinka twarzy. W takim układzie nie wystarczy jedynie przestawienie zębów – często konieczne jest leczenie z zastosowaniem chirurgii ortognatycznej w połączeniu z ortodoncją. Wada ta ma zwykle silne podłoże genetyczne i może występować rodzinnie.

Trzecią grupę stanowi przodozgryz mieszany, w którym obserwuje się zarówno komponentę zębową, jak i szkieletową. W praktyce jest to częsta sytuacja, a dokładne określenie udziału poszczególnych czynników wymaga precyzyjnej diagnostyki, opartej o analizę cefalometryczną i ocenę kliniczną. Dodatkowo opisuje się przodozgryz częściowy, kiedy nieprawidłowa relacja dotyczy jedynie fragmentu łuku zębowego, zwykle odcinka przedniego lub bocznego.

W obrębie przodozgryzu można także wskazać przodozgryz całkowity, obejmujący cały łuk, oraz przodozgryz rzekomy, pojawiający się głównie w wyniku funkcjonalnego ustawienia żuchwy do przodu, np. wskutek nieprawidłowego kontaktu pojedynczych zębów. W takich przypadkach skorygowanie przyczyny może doprowadzić do samoistnej normalizacji zgryzu w młodszym wieku rozwojowym, co podkreśla wagę wczesnego zgłoszenia dziecka do specjalisty.

Przyczyny i czynniki ryzyka powstania przodozgryzu

Etiologia przodozgryzu jest wieloczynnikowa. U wielu pacjentów kluczową rolę odgrywają uwarunkowania genetyczne, determinujące kształt i wielkość szczęki oraz żuchwy, a także wzorzec wzrostu twarzy. Jeśli w rodzinie występują osoby z wyraźnie wysuniętą brodą lub pogłębioną dolną częścią twarzy, ryzyko rozwoju przodozgryzu szkieletowego u potomstwa znacząco wzrasta. Jednak nawet przy silnym podłożu genetycznym środowiskowe czynniki mogą złagodzić lub nasilić manifestację wady.

Wśród czynników środowiskowych wymienia się przede wszystkim parafunkcje, czyli nieprawidłowe, nawykowe czynności w obrębie jamy ustnej. Należy do nich między innymi nadmierne wysuwanie żuchwy, zaciskanie zębów w nietypowych pozycjach czy utrwalony nawyk żucia tylko po jednej stronie. W okresie dzieciństwa ważne znaczenie ma sposób karmienia, długość używania butelki i smoczka, a także wczesna utrata zębów mlecznych z powodu próchnicy, co może zaburzyć rozwój łuków zębowych.

Nie bez znaczenia pozostaje także funkcja oddychania i połykania. Długotrwałe oddychanie przez usta, przerost migdałków podniebiennych lub językowych, czy powiększone małżowiny nosowe mogą zmuszać dziecko do nieprawidłowego ustawienia żuchwy i języka. Utrwalony tor oddychania ustnego wpływa na postawę ciała, napięcie mięśniowe i relacje szczęk. Zaburzone połykanie, z wysuwaniem języka między łuki zębowe, dodatkowo sprzyja przemieszczeniom zębów przednich i utrwaleniu wady.

Inne przyczyny obejmują urazy w obrębie twarzoczaszki, wady wrodzone, takie jak rozszczepy wargi i podniebienia, czy zaburzenia hormonalne mogące wpływać na wzrost kości. Niekiedy przodozgryz jest konsekwencją nieleczonych schorzeń periodontologicznych, w których dochodzi do utraty podparcia kostnego wokół zębów, co sprzyja ich wychylaniu i migracji. Rolę odgrywa również brak miejsca w łuku zębowym wynikający z dysproporcji między wielkością zębów a długością łuku.

Czynniki ryzyka obejmują także nieprawidłowe nawyki posturalne, na przykład stale wysuniętą brodę, podpieranie żuchwy na dłoni po jednej stronie, czy spanie w pozycji silnie rotującej głowę. Choć pojedyncze zachowania niekoniecznie prowadzą do wady, ich długotrwałe utrwalenie w okresie intensywnego wzrostu dziecka może sprzyjać rozwojowi przodozgryzu lub nasilać już istniejącą predyspozycję szkieletową.

Objawy kliniczne i konsekwencje nieleczonego przodozgryzu

Charakterystyczną cechą przodozgryzu jest wysunięcie dolnego łuku zębowego do przodu, co sprawia, że dolne siekacze zakrywają lub ustawiają się przed zębami górnymi. W obrazie twarzy obserwuje się często wysuniętą brodę, spłaszczenie środkowej części twarzy oraz wydłużenie odcinka od podstawy nosa do brody. Profil nabiera tzw. wklęsłego zarysu, co stanowi istotny problem estetyczny dla wielu pacjentów, szczególnie w okresie dojrzewania i młodej dorosłości.

Oprócz aspektu estetycznego pojawiają się liczne zaburzenia funkcjonalne. Niewłaściwe kontakty między zębami utrudniają prawidłowe rozdrabnianie pokarmów i mogą prowadzić do nadmiernych przeciążeń określonych grup zębowych. Skutkiem są przyspieszone starcie koron zębów, mikropęknięcia szkliwa, zwiększona podatność na nadwrażliwość i powstawanie ubytków niepróchnicowego pochodzenia. Niekiedy w wyniku niewłaściwego nagryzania dochodzi do urazowych uszkodzeń przyzębia.

Przodozgryz wpływa także na funkcjonowanie stawów skroniowo‑żuchwowych. Nieprawidłowa okluzja zaburza tor ruchu żuchwy, co może wywoływać bóle w okolicy uszu, trzaski i przeskakiwanie w stawach, a w dłuższej perspektywie – degeneracyjne zmiany struktur stawowych. Część pacjentów zgłasza bóle głowy, napięcie mięśni żucia i karku, objawy przypominające dolegliwości neurologiczne, których pierwotną przyczyną bywa właśnie nieprawidłowy zgryz.

Istotnym następstwem przodozgryzu są zaburzenia wymowy. Zbyt wysunięta żuchwa i nieprawidłowe ustawienie siekaczy zaburzają artykulację głosek przedniojęzykowo‑zębowych, takich jak t, d, s, z, c, dz. Dzieci mogą seplenić, mieć problemy z wyraźnym mówieniem i budować nieprawidłowe schematy ruchów języka. Współpraca ortodonty z logopedą jest w takich przypadkach niezbędna dla uzyskania trwałej poprawy funkcji mowy.

Nieleczony przodozgryz zwiększa także ryzyko chorób przyzębia. Zęby wychylone, ustawione poza łukiem lub nadmiernie przeciążone są trudniejsze do oczyszczania, co sprzyja zaleganiu płytki bakteryjnej, stanom zapalnym dziąseł oraz stopniowej destrukcji tkanek przyzębia. U dorosłych pacjentów wada ta może być czynnikiem zaostrzającym istniejącą paradontozę, przyspieszając ruchomość zębów i ich przedwczesną utratę.

Nie można pominąć aspektów psychologicznych. Widoczna deformacja dolnej części twarzy, trudności w żuciu czy mowie wpływają na samoocenę, relacje społeczne i komfort życia. Dzieci i młodzież z przodozgryzem bywają narażone na komentarze rówieśników, co może prowadzić do unikania uśmiechu, izolowania się oraz obniżonego poczucia własnej wartości. Z tego powodu kompleksowa ocena skutków wady powinna obejmować nie tylko wymiar somatyczny, lecz także psychologiczny.

Diagnostyka przodozgryzu w gabinecie stomatologicznym

Proces diagnostyczny rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu stomatologicznego, który obejmuje pytania o występowanie wady w rodzinie, przebieg ciąży i porodu, nawyki w okresie niemowlęcym i dziecięcym, a także dotychczasowe leczenie ortodontyczne lub logopedyczne. Stomatolog lub ortodonta ocenia również obecne dolegliwości pacjenta, takie jak bóle w obrębie stawów, mięśni czy trudności w gryzieniu.

Kolejnym etapem jest badanie kliniczne jamy ustnej i twarzy. Lekarz ocenia symetrię rysów, profil, relację warg, wysokość dolnego odcinka twarzy oraz sposób domykania ust. W obrębie jamy ustnej analizuje się ustawienie zębów w łuku, klasę zgryzu według Angle’a, nagryz poziomy i pionowy, obecność stłoczeń, szpar, rotacji oraz ogólny stan przyzębia. Bardzo ważne jest sprawdzenie kontaktów zębowych w różnych pozycjach żuchwy.

Standardem w diagnostyce przodozgryzu jest wykonanie zdjęć radiologicznych. Obejmuje to zdjęcia pantomograficzne, pozwalające ocenić ogólny stan uzębienia, kości i zawiązków zębów, oraz zdjęcia cefalometryczne boczne i czasem przednio‑tylne. Analiza cefalometryczna umożliwia dokładne określenie relacji szkieletowej szczęki i żuchwy, kierunku wzrostu twarzy oraz pozycji zębów względem struktur kostnych.

W wielu przypadkach ortodonta wykonuje także modele diagnostyczne łuków zębowych, tradycyjne z gipsu lub w formie cyfrowej, uzyskane poprzez skanowanie wewnątrzustne. Na ich podstawie można precyzyjnie zmierzyć długość łuków, szerokość podniebienia, stopień stłoczeń i rozważyć miejsce potrzebne na ewentualne korekty ustawienia zębów. Coraz częściej stosuje się również trójwymiarowe badania obrazowe, takie jak tomografia CBCT w bardziej złożonych przypadkach.

Istotnym elementem diagnostyki jest ocena funkcji – toru oddychania, sposobu połykania, napięcia mięśni żucia, ruchomości żuchwy oraz pracy stawów skroniowo‑żuchwowych. W razie potrzeby pacjent kierowany jest na konsultacje do laryngologa, logopedy, fizjoterapeuty czy chirurga szczękowo‑twarzowego. Tylko kompleksowa ocena pozwala na zaplanowanie skutecznego i stabilnego leczenia, uwzględniającego wszystkie czynniki podtrzymujące wadę.

Metody leczenia przodozgryzu u dzieci i dorosłych

Leczenie przodozgryzu zależy od wieku pacjenta, rodzaju wady oraz nasilenia zmian szkieletowych i zębowych. U dzieci i młodzieży, których kościec jest jeszcze w fazie wzrostu, możliwe jest wykorzystanie potencjału wzrostowego do modyfikacji relacji szczęki i żuchwy. Stosuje się wówczas aparaty zdejmowane lub stałe połączone z elementami ortopedycznymi, mającymi na celu zahamowanie nadmiernego rozwoju żuchwy lub stymulację wzrostu szczęki.

W okresie uzębienia mieszanego szczególnie ważne jest wczesne wychwycenie pierwszych objawów wady. Lekarz może zastosować płytki przedsionkowe, maski twarzowe, aparaty czynnościowe czy inne rozwiązania korygujące pozycję żuchwy i wpływające na układ mięśniowy. Często równolegle prowadzi się terapię logopedyczną, uczącą prawidłowego połykania i pracy języka, oraz ćwiczenia oddechowe, jeśli zaburzony jest tor oddychania.

U młodzieży i młodych dorosłych przodozgryz zębowy leczy się zazwyczaj aparatami stałymi, metalowymi lub estetycznymi. Dzięki odpowiednio dobranym łukom, sprężynom i miniimplantom ortodontycznym możliwe jest cofnięcie wychylonych zębów dolnych, uporządkowanie łuku i uzyskanie prawidłowej okluzji. W mniej skomplikowanych przypadkach wykorzystuje się również przezroczyste nakładki, które krok po kroku korygują ustawienie zębów.

W przypadku przodozgryzu szkieletowego u dorosłych możliwości modyfikacji wzrostu są ograniczone. Dlatego często konieczne jest leczenie ortodontyczno‑chirurgiczne. Obejmuje ono etap przygotowania ortodontycznego, w trakcie którego zęby są ustawiane w pozycjach właściwych względem kości, nawet jeśli tymczasowo pogarsza to relacje między szczękami. Następnie chirurg wykonuje operację ortognatyczną, polegającą na przesunięciu żuchwy lub szczęki (bądź obu) w celu uzyskania prawidłowej relacji.

Po zabiegu ortodonta przeprowadza fazę wykończeniową, dopasowując okluzję i stabilizując wynik. Leczenie tego typu jest złożone, wymaga współpracy zespołu specjalistów i odpowiedniej motywacji pacjenta, lecz pozwala na radykalną poprawę estetyki twarzy i funkcji narządu żucia. U niektórych chorych, szczególnie z przeciwwskazaniami do zabiegu, stosuje się kompromisowe plany leczenia, koncentrujące się na poprawie funkcji przy akceptacji części pozostałych nieprawidłowości szkieletowych.

Bez względu na wybraną metodę, niezmiernie ważna jest faza retencji. Po zakończonym aktywnym leczeniu pacjent otrzymuje retainery stałe lub ruchome, których zadaniem jest utrzymanie uzyskanych efektów. Tkanki przyzębia i struktury mięśniowe potrzebują czasu, by przystosować się do nowej pozycji zębów i szczęk. Niewłaściwa retencja sprzyja nawrotom wady, dlatego pacjent musi ściśle przestrzegać zaleceń lekarza.

Rola profilaktyki i wczesnej interwencji w przodozgryzie

Profilaktyka przodozgryzu rozpoczyna się już w pierwszych latach życia dziecka. Podstawą jest dbanie o prawidłowe nawyki żywieniowe i funkcjonalne. W miarę możliwości zaleca się karmienie piersią, które sprzyja harmonijnemu rozwojowi mięśni i kości twarzoczaszki. Należy unikać zbyt długiego stosowania smoczków i butelek oraz ograniczać nawyki takie jak ssanie palca czy gryzienie przedmiotów.

Rodzice powinni zwracać uwagę na sposób oddychania dziecka. Utrwalone oddychanie przez usta, częste infekcje górnych dróg oddechowych, chrapanie czy bezdechy senne wymagają konsultacji laryngologicznej. Wczesne usunięcie przeszkód anatomicznych, takich jak przerost migdałków, może zapobiec rozwojowi lub pogłębieniu się wady zgryzu. Ważne jest także monitorowanie wymowy i wczesne skierowanie do logopedy w przypadku utrwalonych zaburzeń artykulacyjnych.

Regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym od najmłodszych lat pozwalają na szybkie wykrycie nieprawidłowości zgryzowych. Stomatolog może ocenić przebieg wyrzynania zębów mlecznych i stałych, relacje łuków, obecność parafunkcji oraz zaproponować wczesne leczenie ortodontyczne. Interwencja w odpowiednim momencie rozwoju może zapobiec konieczności rozległych zabiegów w przyszłości.

Profilaktyka obejmuje również kontrolę próchnicy, ponieważ przedwczesna utrata zębów mlecznych zaburza rozwój łuków zębowych i sprzyja powstawaniu stłoczeń oraz przemieszczeń zębów. Ochrona tkanek twardych zęba, prawidłowa higiena jamy ustnej i edukacja rodziców w tym zakresie stanowią istotny element zapobiegania wadom zgryzu, w tym przodozgryzowi.

W przypadku dorosłych profilaktyka polega przede wszystkim na kontroli parafunkcji, takich jak zgrzytanie zębami, przewlekłe zaciskanie, nawykowe wysuwanie żuchwy czy nieprawidłowa postawa ciała. Współpraca z fizjoterapeutą stomatologicznym, psychologiem czy specjalistą od terapii stresu może pomóc ograniczyć czynniki podtrzymujące lub nasilające istniejący przodozgryz. Regularne kontrole ortodontyczne i zachowanie retencji po leczeniu są kluczowe dla utrzymania stabilnych wyników.

Współpraca interdyscyplinarna w terapii przodozgryzu

Skuteczne leczenie przodozgryzu rzadko ogranicza się wyłącznie do działań ortodontycznych. Złożoność wady, obejmującej zarówno struktury kostne, jak i mięśniowe, stawowe oraz funkcjonalne, wymaga ścisłej współpracy różnych specjalistów. Centralną rolę pełni ortodonta, który koordynuje cały proces terapeutyczny i czuwa nad prawidłową sekwencją działań.

W przypadku przodozgryzu szkieletowego niezbędne jest zaangażowanie chirurga szczękowo‑twarzowego lub chirurga stomatologicznego specjalizującego się w zabiegach ortognatycznych. Wspólnie z ortodontą planuje on zakres i rodzaj operacji, uwzględniając zarówno aspekty funkcjonalne, jak i estetyczne. Dopełnieniem jest współpraca z anestezjologiem oraz odpowiednie przygotowanie ogólnomedyczne pacjenta do zabiegu.

Logopeda odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu prawidłowej funkcji języka, połykania i artykulacji. Bez korekty niewłaściwych wzorców ruchowych istnieje ryzyko nawrotu wady po zakończeniu leczenia ortodontycznego. Ćwiczenia logopedyczne wspierają również adaptację do nowej pozycji zębów i szczęk, co ma znaczenie dla utrzymania uzyskanych efektów.

U pacjentów z dolegliwościami bólowymi w obrębie stawów skroniowo‑żuchwowych oraz napięciami mięśniowymi istotna jest współpraca z fizjoterapeutą stomatologicznym. Specjalista ten stosuje techniki manualne, ćwiczenia mięśniowe i korekcję postawy, dążąc do odciążenia stawów i zrównoważenia pracy mięśni. Harmonijna praca układu mięśniowo‑szkieletowego sprzyja stabilności wyniku ortodontycznego.

W złożonych przypadkach, szczególnie u osób dorosłych, istotne może być także wsparcie psychologa. Długotrwałe leczenie, zmiana wyglądu twarzy, oczekiwania wobec efektów terapii oraz wcześniejsze doświadczenia związane z samooceną i relacjami społecznymi mogą wymagać profesjonalnej pomocy. Holistyczne podejście do pacjenta zwiększa szansę na satysfakcjonujący, długoterminowy wynik leczenia przodozgryzu.

Znaczenie przodozgryzu w praktyce stomatologicznej

Przodozgryz jest wadą o dużym znaczeniu klinicznym, estetycznym i funkcjonalnym. Dla lekarza dentysty stanowi ważny sygnał do poszerzonej diagnostyki i ewentualnego skierowania pacjenta do ortodonty. Wczesne rozpoznanie wady umożliwia wdrożenie działań zapobiegawczych, minimalizujących ryzyko powikłań takich jak nadmierne ścieranie zębów, choroby przyzębia czy przeciążenie stawów skroniowo‑żuchwowych.

W codziennej praktyce stomatologicznej istotne jest także dostosowanie planu leczenia zachowawczego, endodontycznego i protetycznego do istniejącej wady zgryzu. Nieprawidłowa okluzja wymaga szczególnej ostrożności przy wykonywaniu wypełnień, koron czy mostów, aby nie nasilały one niekorzystnych kontaktów zębowych. Niekiedy konieczna bywa modyfikacja planu protetycznego lub odroczenie niektórych zabiegów do czasu korekty przodozgryzu.

Świadomość pacjentów na temat znaczenia przodozgryzu systematycznie rośnie, co sprawia, że coraz częściej zgłaszają się oni do gabinetów nie tylko z powodów estetycznych, lecz także z powodu dolegliwości funkcjonalnych. Zadaniem zespołu stomatologicznego jest rzetelne wyjaśnienie natury wady, możliwych konsekwencji jej zaniechania oraz dostępnych opcji terapeutycznych. Jasna komunikacja sprzyja budowaniu zaufania i motywuje do podjęcia leczenia.

Ostatecznie przodozgryz należy postrzegać nie jako wyłącznie problem estetyczny, lecz jako złożone zaburzenie obejmujące cały układ stomatognatyczny. Kompleksowe podejście diagnostyczne, indywidualnie dobrany plan leczenia oraz odpowiednia profilaktyka pozwalają zminimalizować negatywne skutki tej wady i znacząco poprawić jakość życia pacjentów w każdym wieku.

FAQ – najczęstsze pytania dotyczące przodozgryzu

Czy przodozgryz zawsze wymaga leczenia ortodontycznego?
Nie każdy, bardzo łagodny przodozgryz musi być natychmiast korygowany, ale każdy powinien zostać oceniony przez ortodontę. Specjalista określi, czy wada ma charakter tylko kosmetyczny, czy niesie ryzyko przeciążeń zębów, problemów ze stawami skroniowo‑żuchwowymi, przyzębiem lub wymową. Często zaleca się obserwację i profilaktykę, a przy pierwszych oznakach pogłębienia wady – wdrożenie leczenia.

W jakim wieku najlepiej rozpocząć leczenie przodozgryzu u dziecka?
Pierwsza konsultacja ortodontyczna jest zalecana około 6.–7. roku życia, gdy pojawiają się pierwsze zęby stałe. W przypadku podejrzenia przodozgryzu warto zgłosić się nawet wcześniej, aby ocenić nawyki, tor oddychania i sposób połykania. Wiele aparatów czynnościowych działa najskuteczniej w okresie intensywnego wzrostu, dlatego wczesna interwencja może ograniczyć skalę wady i zmniejszyć ryzyko przyszłego leczenia chirurgicznego.

Czy przodozgryz można wyleczyć samymi nakładkami przezroczystymi?
Nowoczesne nakładki przezroczyste mogą skutecznie korygować lekkie i umiarkowane przodozgryzy zębowe, szczególnie u dorosłych i starszej młodzieży. Jednak w przypadku wyraźnych zaburzeń szkieletowych, znacząco wysuniętej żuchwy czy niedorozwoju szczęki, same nakładki nie wystarczą. Konieczne bywa leczenie aparatami stałymi, a czasem zabieg chirurgii ortognatycznej. O doborze metody decyduje dokładna diagnostyka radiologiczna i kliniczna.

Jakie są skutki nieleczenia przodozgryzu przez wiele lat?
Nieleczony przodozgryz może prowadzić do postępującego ścierania zębów, pęknięć szkliwa, nadwrażliwości oraz wzrostu ryzyka chorób przyzębia. Niekorzystna okluzja sprzyja przeciążeniu stawów skroniowo‑żuchwowych, co może objawiać się bólami głowy, trzaskami w stawach, ograniczeniem ruchów żuchwy. Długotrwałe zaburzenia funkcji żucia i mowy oraz niezadowolenie z wyglądu twarzy negatywnie wpływają również na komfort psychiczny i społeczne funkcjonowanie pacjenta.

Czy po wyleczeniu przodozgryzu wada może wrócić?
Ryzyko nawrotu istnieje, zwłaszcza gdy leczenie zakończy się bez odpowiedniej fazy retencji lub utrzymują się niekorygowane czynniki, takie jak parafunkcje czy nieprawidłowe połykanie. Dlatego po zdjęciu aparatu konieczne jest noszenie retainerów zgodnie z zaleceniami ortodonty i regularne kontrole. Stabilność efektu zależy też od wieku pacjenta, rodzaju wady oraz współpracy z logopedą i fizjoterapeutą, którzy pomagają utrwalić prawidłowe funkcje narządu żucia.