Akryl w protetyce stomatologicznej jest jednym z najważniejszych materiałów służących do wykonywania różnego rodzaju uzupełnień protetycznych. Stanowi podstawę wielu protez ruchomych, płyt protez częściowych, szyn i aparatów, a także elementów tymczasowych stosowanych w leczeniu protetycznym. Zrozumienie, czym właściwie jest akryl, jakie ma właściwości, zalety, ograniczenia oraz jak należy o niego dbać, jest kluczowe zarówno dla dentystów i techników dentystycznych, jak i dla pacjentów korzystających z protez akrylowych.

Charakterystyka i skład chemiczny akrylu w protetyce

Pod pojęciem akrylu w protetyce stomatologicznej najczęściej kryje się polimetakrylan metylu (PMMA), czyli tworzywo sztuczne z grupy tworzyw akrylowych. Jest to materiał o strukturze polimerowej, otrzymywany w wyniku reakcji polimeryzacji ciekłego monomeru z proszkiem polimeru. W praktyce stosuje się dwa główne składniki: proszek zawierający polimer oraz inicjatory reakcji, oraz ciecz – monomer metakrylanu metylu, który pod wpływem temperatury lub substancji inicjujących zaczyna się łączyć w długie łańcuchy polimerowe.

W zależności od przeznaczenia akryl może być modyfikowany dodatkami poprawiającymi jego właściwości. Mogą to być barwniki dopasowujące kolor płyty protezy do naturalnego koloru błony śluzowej jamy ustnej, włókna lub pigmenty imitujące naczynia krwionośne, a także wypełniacze wpływające na wytrzymałość i odporność powierzchni. Dzięki temu akryl staje się materiałem nie tylko funkcjonalnym, ale również estetycznie zbliżonym do naturalnych tkanek jamy ustnej.

W protetyce wyróżnia się akryle utwardzane na zimno i na gorąco. Akryle na gorąco, polimeryzowane w podwyższonej temperaturze, charakteryzują się na ogół lepszym stopniem polimeryzacji, a co za tym idzie – mniejszą zawartością resztkowego monomeru i lepszymi parametrami mechanicznymi. Z kolei akryle na zimno często wykorzystywane są jako materiały naprawcze lub do krótkotrwałych uzupełnień tymczasowych, gdzie liczy się szybkość wykonania, a nie najwyższa możliwa trwałość.

Istotną zaletą akrylu jest jego relatywnie niska masa objętościowa oraz możliwość precyzyjnego kształtowania. Umożliwia to wykonanie cienkich, ale wytrzymałych płyt protez, które dobrze adaptują się do podłoża protetycznego, zapewniają odpowiedni komfort użytkowania i stabilność. Materiał ten jest także stosunkowo przezierny, co ułatwia imitację naturalnych tkanek, a dzięki możliwości barwienia pozwala na indywidualne dopasowanie wyglądu do potrzeb pacjenta.

Zastosowanie akrylu w protezach i aparatach stomatologicznych

Najbardziej klasycznym zastosowaniem akrylu w protetyce stomatologicznej są protezy całkowite i częściowe ruchome. Płyta protezy, czyli ta część, która opiera się na błonie śluzowej i przenosi siły żucia na podłoże kostne, najczęściej wykonywana jest właśnie z akrylu. W tworzywo to wprasowuje się zęby sztuczne – akrylowe lub kompozytowe – tworząc kompletną protezę umożliwiającą żucie, mówienie i zachowanie prawidłowych warunków zwarciowych.

W protezach częściowych akryl może stanowić zarówno całą płytę, jak i elementy szynujące czy przedłużenia protezy. Połączenie płyty akrylowej z elementami metalowymi (np. klamrami lub szkieletami z stopów chromowo-kobaltowych) umożliwia uzyskanie konstrukcji łączącej zalety wytrzymałych elementów metalowych z elastycznością i estetyką płyty akrylowej. W wielu przypadkach taka hybrydowa budowa zapewnia bardzo dobrą retencję, stabilizację i komfort dla pacjenta.

Akryl wykorzystywany jest także do wykonywania szyn zgryzowych, aparatów ortodontycznych płytkowych oraz różnego rodzaju nakładek terapeutycznych. Dzięki możliwości obróbki laboratoryjnej i dopasowania do modelu gipsowego jamy ustnej pacjenta można uzyskać precyzyjne i funkcjonalne konstrukcje, które pomagają w leczeniu zaburzeń okluzji, bruksizmu, a także w stabilizacji po zabiegach chirurgicznych.

W protetyce czasem stosuje się akryl do tworzenia mostów tymczasowych, koron tymczasowych, a także elementów maskujących w obrębie implantów. Tego typu uzupełnienia mają charakter przejściowy, zabezpieczają zęby lub implanty w trakcie leczenia, umożliwiają adaptację tkanek, a jednocześnie pozwalają pacjentowi funkcjonować estetycznie i funkcjonalnie do czasu wykonania docelowych koron czy mostów z ceramiki lub innych materiałów.

Istotne miejsce akryl zajmuje również w naprawach protez. Pęknięcia płyty, utrata zęba z protezy czy konieczność jej podścielenia często realizowane są właśnie z użyciem akrylu samopolimeryzującego. Materiał ten po odpowiednim przygotowaniu powierzchni protezy łączy się z istniejącą płytą, przywracając jej ciągłość i wzmocnienie. Umiejętne przeprowadzenie takiej naprawy pozwala znacznie wydłużyć czas użytkowania uzupełnienia bez konieczności natychmiastowego wykonywania nowej protezy.

Właściwości fizyczne i mechaniczne istotne w praktyce stomatologicznej

Akryl cechuje się korzystnym stosunkiem wytrzymałości do masy, co ma kluczowe znaczenie dla komfortu pacjenta. Prawidłowo polimeryzowany materiał wykazuje odpowiednią wytrzymałość na zginanie i ściskanie, co pozwala na bezpieczne przenoszenie sił żucia. Jednocześnie, w porównaniu z metalami czy ceramiką, jest bardziej podatny na pękanie przy długotrwałych, powtarzających się obciążeniach, zwłaszcza gdy płyta jest zbyt cienka lub źle podparta na podłożu kostnym.

Do istotnych właściwości należy także twardość powierzchni. Akryl jest materiałem stosunkowo odpornym na ścieranie, ale znacznie mniej niż ceramika. W dłuższej perspektywie intensywne żucie, zgrzytanie zębami czy nieprawidłowa higiena mogą prowadzić do wygładzania, zarysowań i ubytków powierzchni. Zarysowana płyta protezy sprzyja gromadzeniu płytki bakteryjnej i przebarwieniom, dlatego właściwa pielęgnacja jest tak ważna.

Inną ważną cechą materiału jest jego rozszerzalność termiczna. Akryl reaguje na zmiany temperatury, jednak zakres tych zmian w warunkach jamy ustnej jest ograniczony i zazwyczaj nie prowadzi do klinicznie istotnych problemów. Pewne znaczenie ma również nasiąkliwość – akryl może wchłaniać niewielkie ilości wody i substancji rozpuszczonych w ślinie. Może to sprzyjać powstawaniu przebarwień oraz wchłanianiu zapachów, szczególnie przy długotrwałym kontakcie z produktami spożywczymi o intensywnym kolorze lub aromacie, takimi jak kawa, herbata, czerwone wino czy papierosy.

W kontekście stomatologicznym liczy się także stabilność koloru. Wysokiej jakości akryle protetyczne cechują się stosunkowo dobrą odpornością na blaknięcie i przebarwienia, choć nie są całkowicie obojętne na działanie barwników pokarmowych i tytoniu. Starzenie materiału może objawiać się minimalną zmianą odcienia oraz spadkiem połysku powierzchni, co z czasem może mieć wpływ na estetykę uzupełnienia. Regularne profesjonalne czyszczenie i polerowanie protezy oraz prawidłowa higiena domowa pomagają ograniczyć te niekorzystne zjawiska.

W porównaniu z metalami akryl jest materiałem cieplejszym w odczuciu pacjenta, co poprawia komfort użytkowania protezy. Brak przewodnictwa termicznego tak wysokiego jak w przypadku metalu oznacza, że nagłe zmiany temperatury pokarmów są mniej odczuwalne. Z drugiej strony, mała sztywność w porównaniu z metalem lub ceramiką ogranicza zastosowanie akrylu w obszarach, gdzie występują bardzo duże siły i konieczna jest wysoka odporność na odkształcenia.

Aspekty biologiczne i bezpieczeństwo użytkowania akrylu

Akryl wykorzystywany w protetyce jest ogólnie uważany za materiał biokompatybilny, jednak jego bezpieczeństwo użytkowania zależy w dużej mierze od jakości procesu polimeryzacji oraz prawidłowości wykonania protezy. Podstawowym potencjalnym zagrożeniem jest obecność monomeru resztkowego, który nie uległ pełnej polimeryzacji. Monomer ten może działać drażniąco na błonę śluzową jamy ustnej, powodować odczyny zapalne lub reakcje alergiczne. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie odpowiednich parametrów polimeryzacji, chłodzenia oraz późniejszej obróbki i płukania gotowych wyrobów.

W rzadkich przypadkach u pacjentów mogą występować reakcje nadwrażliwości na składniki akrylu. Objawiają się one zaczerwienieniem, pieczeniem, obrzękiem błony śluzowej, czasem także zmianami grudkowymi lub nadżerkami. W sytuacji podejrzenia alergii konieczna jest konsultacja stomatologiczna, a niekiedy także alergologiczna, oraz rozważenie wykonania uzupełnienia z innego materiału, np. z zastosowaniem tworzyw termoplastycznych lub konstrukcji metalowo-ceramicznych.

Akryl jako materiał porowaty na poziomie mikroskopowym stanowi dogodne środowisko do kolonizacji przez mikroorganizmy, w tym bakterie i grzyby, szczególnie Candida albicans. Niewłaściwa higiena, noszenie protezy przez całą dobę bez przerw, palenie tytoniu oraz współistniejące choroby ogólne (np. cukrzyca) sprzyjają rozwojowi zapaleń protetycznych i stomatopatii protetycznych. Objawy takie jak pieczenie, zaczerwienienie, obrzęk, bolesność podczas noszenia protezy wymagają diagnostyki i często leczenia przeciwgrzybiczego oraz modyfikacji nawyków higienicznych.

Ważnym aspektem biologicznym jest również kształt i dopasowanie protezy akrylowej. Nierówne, ostre krawędzie, nadmierne uciski w określonych miejscach czy brak odpowiedniego rozłożenia sił żucia mogą prowadzić do przewlekłych podrażnień. Długotrwałe drażnienie błony śluzowej może skutkować powstawaniem przerostów włóknistych, owrzodzeń, a w dłuższej perspektywie – zmian potencjalnie przednowotworowych. Dlatego tak istotne są regularne kontrole stomatologiczne, podścielanie protez oraz ich wymiana po okresie wieloletniego użytkowania.

Właściwie wykonany i stosowany akryl nie wpływa negatywnie na ogólny stan zdrowia pacjenta. Nie uwalnia istotnych ilości substancji do organizmu, a jego zachowanie w środowisku jamy ustnej jest przewidywalne. Należy jednak pamiętać, że proteza akrylowa jest ciałem obcym i wymaga odpowiedniej adaptacji. Pierwsze dni i tygodnie po oddaniu protezy mogą wiązać się z uczuciem dyskomfortu, zaburzeniami mowy czy zwiększoną ilością śliny, co jest zjawiskiem przejściowym i zwykle ustępuje po przyzwyczajeniu się tkanek i ośrodkowego układu nerwowego do nowej sytuacji.

Proces technologiczny wykonywania protez akrylowych

Wykonanie protezy akrylowej wymaga współpracy lekarza dentysty i technika dentystycznego oraz przejścia przez kilka etapów technologicznych. Całość rozpoczyna się od dokładnego wywiadu, badania pacjenta i pobrania wycisków roboczych. Na ich podstawie w laboratorium powstają modele gipsowe odwzorowujące warunki w jamie ustnej. Następnie technik wykonuje łyżki indywidualne i płyty z wosku z wałkami zwarciowymi, co umożliwia lekarzowi rejestrację wysokości zwarcia, relacji szczęk oraz rozmieszczenia przyszłych zębów protezy.

Po ustaleniu parametrów zwarcia oraz doborze koloru i kształtu zębów następuje etap ustawiania zębów w wosku na modelach. Ten etap umożliwia ocenę estetyki, funkcji i fonetyki w jamie ustnej – tak zwana przymiarka protezy woskowej. Jeżeli pacjent i lekarz akceptują ustawienie zębów, proteza woskowa kierowana jest do dalszej obróbki laboratoryjnej, w której woskowa płyta zostanie zastąpiona masą akrylową.

Technik umieszcza modele z protezą woskową w specjalnych puszkach polimeryzacyjnych, zalewając je gipsem. Po związaniu gipsu wosk jest usuwany z przestrzeni formy poprzez jego wypłukanie w ciepłej wodzie. Powstaje przestrzeń odpowiadająca kształtowi przyszłej płyty protezy. Do tak przygotowanej formy wprowadza się mieszaninę proszku i monomeru akrylowego w odpowiednim stadium konsystencji. Następnie puszki umieszcza się w polimeryzatorze, w którym zachodzi proces utwardzania masy akrylowej pod wpływem temperatury i ewentualnie ciśnienia, zgodnie z zaleceniami producenta materiału.

Po zakończeniu polimeryzacji i ostudzeniu puszek proteza jest wyjmowana z formy, a nadmiar materiału usuwany. Kolejnym etapem jest szlifowanie, nadawanie ostatecznego kształtu krawędziom oraz dokładne polerowanie powierzchni. Gładka, lśniąca powierzchnia ma duże znaczenie nie tylko estetyczne, ale i biologiczne – ogranicza retencję płytki bakteryjnej i osadów, ułatwiając higienę. Gotowa proteza jest następnie oddawana lekarzowi, który dokonuje dopasowania w jamie ustnej, sprawdza stabilność, retencję, kontakty zwarciowe oraz komfort pacjenta podczas mowy i żucia.

W przypadku napraw lub podścieleń protez wykorzystuje się zwykle akryle samopolimeryzujące. Proces przebiega w niższej temperaturze, często w warunkach ciśnieniowych w specjalnych aparatach, co skraca czas wykonania. Wymaga jednak precyzji w opracowaniu miejsca pęknięcia lub fragmentów wymagających uzupełnienia, aby zapewnić odpowiednią wytrzymałość i możliwie dobre połączenie z istniejącym materiałem. Odpowiednie opracowanie i polerowanie miejsca naprawy jest kluczowe dla komfortu i trwałości rozwiązania.

Zalety i ograniczenia stosowania akrylu w protetyce

Największą zaletą akrylu jest jego wszechstronność i możliwość zastosowania w wielu typach uzupełnień. Materiał ten pozwala na stosunkowo szybkie, przewidywalne i ekonomiczne wykonanie protez ruchomych, szyn, aparatów ortodontycznych i uzupełnień tymczasowych. Jest stosunkowo łatwy do naprawy i modyfikacji, co umożliwia dostosowywanie protezy do zmieniających się warunków w jamie ustnej pacjenta oraz przedłużanie żywotności uzupełnienia. Dla wielu osób istotna jest również możliwość uzyskania naturalnego wyglądu, zbliżonego kolorem do błony śluzowej.

Akryl odznacza się również dobrą tolerancją przez tkanki, przy zachowaniu odpowiednich zasad wykonawstwa i użytkowania. Niewielka masa uzupełnienia poprawia komfort, szczególnie w przypadku rozległych protez całkowitych. Możliwość łatwego kształtowania materiału sprawia, że technik dentystyczny może precyzyjnie odwzorować anatomiczne szczegóły podłoża protetycznego, co przekłada się na lepszą stabilność i retencję protezy oraz ograniczenie ucisków i otarć.

Do ograniczeń akrylu należy zaliczyć jego podatność na pękanie i złamania w sytuacjach przeciążenia, upadku protezy czy długotrwałego użytkowania przy zaniedbaniu kontroli. Materiał ten, choć wytrzymały, nie dorównuje pod tym względem metalom czy nowoczesnym polimerom wzmocnionym. Pewnym minusem jest również nasiąkliwość i możliwość chłonięcia barwników oraz zapachów, co przy nieprawidłowej higienie może skutkować przebarwieniami i nieprzyjemnym zapachem protezy.

W niektórych przypadkach problemem może okazać się reakcja alergiczna na składniki akrylu, chociaż występuje ona rzadko. Wówczas konieczne jest zastosowanie alternatywnych materiałów, co może zwiększyć koszty leczenia i ograniczyć możliwości konstrukcyjne. Ograniczeniem akrylu jest też brak pełnej sztywności potrzebnej w pewnych typach uzupełnień stałych, takich jak mosty o dużym zasięgu czy korony w odcinkach bocznych, gdzie preferowane są materiały o znacznie wyższej wytrzymałości mechanicznej, np. ceramika czy stopy metali.

Warto również zauważyć, że akryl jako materiał wymaga od pacjenta odpowiedzialnego podejścia do higieny i regularnych wizyt kontrolnych. Brak dbałości o czystość protezy, odkładanie jej w przypadkowych miejscach, narażanie na wysoką temperaturę (np. zalewanie wrzątkiem) czy mechaniczne uszkodzenia może znacznie skrócić okres użytkowania uzupełnienia. W takim ujęciu trwałość akrylu w dużej mierze zależy od zachowań i nawyków pacjenta.

Higiena i pielęgnacja uzupełnień akrylowych

O prawidłowym funkcjonowaniu protezy akrylowej decyduje nie tylko jej jakość wykonania, ale też codzienna higiena. Płyta protezy stanowi powierzchnię, na której łatwo gromadzi się płytka nazębna, resztki pokarmowe i osady. Jeżeli nie są one regularnie usuwane, szybko dochodzi do rozwoju bakterii i grzybów, co sprzyja stanom zapalnym błony śluzowej, halitozie i przyspieszonemu starzeniu się materiału. Dlatego każda osoba nosząca protezę akrylową powinna być przeszkolona przez stomatologa co do zasad jej pielęgnacji.

Podstawową czynnością jest codzienne, mechaniczne czyszczenie protezy miękką szczoteczką i specjalnym preparatem do mycia protez lub łagodnym środkiem myjącym, który nie zawiera silnych detergentów ściernych. Nie zaleca się używania zwykłej pasty do zębów, ponieważ zawarte w niej substancje ścierne mogą zarysować powierzchnię akrylu, ułatwiając odkładanie się płytki bakteryjnej i przebarwień. Czyszczenie powinno obejmować wszystkie powierzchnie protezy, w tym te stykające się z błoną śluzową.

Bardzo ważne jest także regularne usuwanie osadów i kamienia z protezy poprzez stosowanie specjalnych tabletek lub płynów do namaczania. Preparaty te działają chemicznie, rozpuszczając osad i dezynfekując powierzchnię. Protezę należy zanurzać w roztworze zgodnie z zaleceniami producenta, zwykle raz dziennie lub kilka razy w tygodniu. Po wyjęciu z roztworu należy ją dokładnie opłukać pod bieżącą wodą, aby usunąć pozostałości detergentu czy środków dezynfekcyjnych.

Zaleca się, aby na noc niektóre protezy ruchome były wyjmowane z jamy ustnej, co umożliwia błonie śluzowej odpoczynek i lepsze ukrwienie. W czasie, gdy proteza nie jest noszona, powinna być przechowywana w czystym pojemniku, najlepiej w wodzie lub w roztworze przeznaczonym do tego celu, aby nie doszło do jej wysychania i deformacji. Jednocześnie nie wolno narażać akrylu na bardzo wysokie temperatury, np. zostawiając protezę w pobliżu źródeł ciepła czy zanurzając ją we wrzątku, gdyż może to prowadzić do zniekształceń.

Pacjent powinien także dbać o higienę błony śluzowej jamy ustnej, masować dziąsła miękką szczoteczką lub gazikiem oraz płukać usta preparatami antyseptycznymi, jeżeli stomatolog tak zaleci. Regularne wizyty kontrolne pozwalają na ocenę stanu protezy, ewentualne korekty, polerowanie powierzchni oraz wczesne wykrycie stanów zapalnych czy zmian patologicznych. Takie postępowanie zapewnia bezpieczne, komfortowe i długotrwałe użytkowanie uzupełnień akrylowych.

Alternatywy dla akrylu i rozwój materiałów protetycznych

Chociaż akryl pozostaje podstawowym materiałem w protetyce ruchomej, rozwój technologii stomatologicznych przyniósł wiele alternatyw. Jedną z nich są elastyczne tworzywa termoplastyczne, które stosuje się do wykonywania protez szkieletowych bez metalowych klamer. Zapewniają one większą elastyczność i lepszą estetykę w okolicy klamer, jednak ich naprawa i modyfikacja bywają trudniejsze niż w przypadku klasycznego akrylu.

Inną grupą materiałów są nowoczesne kompozyty i polimery o zwiększonej wytrzymałości, w tym materiały wzmocnione włóknami szklanymi. Stosuje się je zwłaszcza w konstrukcjach tymczasowych mostów i koron, a także w niektórych rodzajach uzupełnień stałych. Charakteryzują się one lepszą odpornością mechaniczną i mniejszą nasiąkliwością niż tradycyjny akryl, lecz ich koszt jest wyższy i nie zawsze nadają się do rozległych protez ruchomych.

W kontekście estetyki i trwałości ogromne znaczenie ma rozwój ceramiki stomatologicznej, w szczególności ceramiki skaleniowej, szklanej oraz tlenku cyrkonu. Materiały te stosuje się głównie w uzupełnieniach stałych, takich jak korony i mosty, a także w rekonstrukcjach na implantach. Nie zastępują one wprost akrylu w protezach ruchomych, jednak często współistnieją z nim w planie leczenia, np. gdy pacjent korzysta z protezy akrylowej w jednym łuku, a w drugim ma mosty ceramiczne.

Istnieją również systemy hybrydowe, łączące elementy metalowe, ceramiczne i polimerowe, które pozwalają na optymalne wykorzystanie zalet poszczególnych materiałów. Akryl wciąż odgrywa w nich ważną rolę, zwłaszcza jako materiał wyściółkowy lub element konstrukcji tymczasowych. Pomimo rozwoju alternatyw, jego znaczenie w codziennej praktyce protetycznej pozostaje bardzo duże, głównie ze względu na korzystny kompromis między ceną, funkcją a estetyką.

FAQ

Jak długo można bezpiecznie użytkować protezę akrylową?
Czas użytkowania protezy akrylowej jest indywidualny, ale zazwyczaj wynosi od 5 do 8 lat. W tym okresie dochodzi do zmian w podłożu kostnym i błonie śluzowej, co wpływa na dopasowanie protezy. Nawet jeśli nie jest ona pęknięta, może wymagać podścielenia lub wymiany. Regularne kontrole co 6–12 miesięcy pozwalają ocenić, czy proteza nadal spełnia zarówno wymagania funkcjonalne, jak i biologiczne oraz estetyczne.

Czy akryl w protezach może wywołać alergię?
Akryl stosowany w protetyce jest na ogół dobrze tolerowany, lecz u niewielkiego odsetka pacjentów mogą wystąpić reakcje alergiczne. Najczęściej wynikają one z obecności monomeru resztkowego lub dodatków barwiących. Objawy to pieczenie, zaczerwienienie, obrzęk i dyskomfort podczas noszenia protezy. W przypadku podejrzenia alergii warto wykonać testy i rozważyć protezę z innego materiału, np. tworzyw termoplastycznych lub konstrukcji opartych na metalach i ceramice.

Jak prawidłowo czyścić protezę akrylową w domu?
Protezę akrylową należy czyścić co najmniej dwa razy dziennie miękką szczoteczką i specjalnym środkiem do protez. Unika się zwykłej pasty do zębów, ponieważ jej składniki ścierne rysują powierzchnię. Dodatkowo warto regularnie stosować tabletki do czyszczenia protez, które usuwają osady i dezynfekują materiał. Po każdym użyciu chemicznego środka protezę trzeba obficie spłukać wodą. Takie postępowanie ogranicza powstawanie zapaleń i przykrego zapachu.

Czy proteza akrylowa nadaje się do noszenia przez całą dobę?
Zaleca się, aby protezy akrylowe były zdejmowane przynajmniej na kilka godzin na dobę, najczęściej na noc. Stałe noszenie uzupełnienia sprzyja rozwojowi stanów zapalnych błony śluzowej, zwłaszcza grzybiczych, oraz utrudnia naturalne ukrwienie tkanek. Podczas przerwy protezę należy oczyścić i przechowywać w wodzie lub specjalnym roztworze. Wyjątkiem są szczególne sytuacje medyczne, w których lekarz może zalecić inne postępowanie.

Co zrobić, gdy proteza akrylowa pęknie lub przestanie dobrze przylegać?
W przypadku pęknięcia protezy lub pogorszenia jej stabilności nie należy samodzielnie jej kleić czy szlifować. Takie działania mogą nieodwracalnie uszkodzić materiał i utrudnić profesjonalną naprawę. Konieczna jest wizyta u stomatologa, który oceni zakres uszkodzeń i zleci technikowi naprawę lub podścielenie akrylem samopolimeryzującym. Jeśli zmiany w podłożu kostnym są znaczne, może być konieczne wykonanie zupełnie nowej protezy, lepiej dopasowanej do aktualnych warunków.