Metal nieszlachetny w protetyce to rozbudowane zagadnienie łączące wiedzę z zakresu materiałoznawstwa, biologii i praktyki klinicznej. W stomatologii termin ten odnosi się do szerokiej grupy stopów metali niezaliczanych do metali szlachetnych, stosowanych do wykonywania uzupełnień protetycznych stałych i ruchomych. Zrozumienie ich właściwości, wskazań, ograniczeń oraz możliwych powikłań jest kluczowe zarówno dla lekarza dentysty, technika dentystycznego, jak i świadomego pacjenta podejmującego decyzje dotyczące planu leczenia.

Definicja i podstawowe cechy metali nieszlachetnych w protetyce

W ujęciu stomatologicznym określenie metal nieszlachetny obejmuje przede wszystkim stopy na bazie niklu, chromu, kobaltu, a także niekiedy żelaza czy tytanu oraz ich kombinacje. Nie należą one do grupy metali szlachetnych (takich jak złoto, platyna, pallad), co przekłada się na inne właściwości chemiczne, mechaniczne i biologiczne. W protetyce są one stosowane głównie ze względu na wysoką wytrzymałość mechaniczną, stosunkowo niską cenę oraz możliwość uzyskania cienkich, a zarazem stabilnych konstrukcji szkieletowych.

Podstawową cechą metali nieszlachetnych jest większa podatność na korozję w porównaniu z metalami szlachetnymi, choć nowoczesne stopy projektuje się tak, aby ich odporność na korozję w środowisku jamy ustnej była wystarczająco wysoka. O odporności tej w dużej mierze decyduje skład chemiczny stopu, tworzenie na powierzchni metalicznej pasywnej warstwy tlenkowej (głównie tlenków chromu) oraz jakość obróbki technicznej: odlewania, wypiaskowania, polerowania i ewentualnego pokrycia porcelaną lub kompozytem.

W kontekście stomatologicznym metal nieszlachetny musi spełniać określone wymagania: odpowiednią wytrzymałość na zginanie, twardość, sprężystość, stabilność wymiarową, zgodność z materiałami licującymi, a także możliwie dobrą biokompatybilność. Kryteria te zostały opisane w normach ISO i standardach branżowych, a dopuszczenie danego stopu do użycia w jamie ustnej poprzedzają badania laboratoryjne i obserwacje kliniczne.

Klasyfikacja i najważniejsze rodzaje stopów nieszlachetnych

Metale nieszlachetne stosowane w protetyce często występują w postaci złożonych stopów, w których poszczególne pierwiastki pełnią określone funkcje. Do najczęściej używanych należą stopy niklowo‑chromowe (Ni‑Cr) i chromowo‑kobaltowe (Co‑Cr), a także niektóre stopy tytanu zaliczane do kategorii metali bazowych. Każdy z tych typów ma inne zastosowania kliniczne oraz profil właściwości.

Stopy Ni‑Cr były przez wiele lat podstawowym materiałem do wykonywania podbudów pod porcelanę oraz koron i mostów metalowych. Nikiel nadaje stopowi sprężystość i twardość, natomiast chrom odpowiada za tworzenie warstwy pasywnej chroniącej przed korozją. Stopy te charakteryzują się wysoką wytrzymałością i stosunkowo łatwym odlewaniem, jednak ich wadą jest potencjał alergizujący związany głównie z obecnością niklu. Z tego względu w wielu krajach zaleca się ograniczanie ich stosowania, zwłaszcza u pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością kontaktową na nikiel.

Stopy Co‑Cr są obecnie szeroko stosowane do wykonywania szkieletów protez ruchomych oraz niektórych konstrukcji stałych. Cechują się bardzo dużą sztywnością, odpornością na zginanie i ścieranie oraz dobrą odpornością korozyjną. Chrom, podobnie jak w stopach Ni‑Cr, tworzy na powierzchni warstwę tlenkową, natomiast kobalt wzmacnia właściwości mechaniczne materiału. Stopy te są zazwyczaj mniej alergizujące niż stopy niklu, ale ich duża twardość wymaga odpowiednich narzędzi w pracowni protetycznej oraz doświadczenia przy opracowywaniu i polerowaniu.

W protetyce stosuje się także stopy tytanu i tytan komercyjnie czysty. Choć tytan bywa traktowany jako materiał o wyższym statusie biologicznym, formalnie plasuje się on raczej w grupie metali bazowych niż tradycyjnych metali szlachetnych. Tytan wyróżnia się bardzo dobrą zgodnością tkankową, niewielką gęstością, odpornością na korozję i wysoką wytrzymałością, co czyni go idealnym materiałem do wykonywania implantów, łączników protetycznych czy niektórych koron. Jego odlewanie i obróbka są jednak technologicznie bardziej wymagające niż w przypadku klasycznych stopów Ni‑Cr czy Co‑Cr.

Warto wspomnieć również o stopach stali nierdzewnej wykorzystywanych częściej w ortodoncji niż typowej protetyce, oraz o podziałach wynikających z przeznaczenia klinicznego: stopy do uzupełnień stałych, ruchomych, podbudów pod ceramikę, elementów sprężystych, klamer czy zamków. Dobór odpowiedniego stopu ma kluczowe znaczenie dla trwałości i funkcjonalności gotowego uzupełnienia.

Zastosowanie metali nieszlachetnych w protetyce stomatologicznej

Metale nieszlachetne są szeroko stosowane w protetyce ze względu na połączenie korzystnych właściwości mechanicznych z relatywnie niskim kosztem produkcji. Znajdują zastosowanie zarówno w uzupełnieniach stałych, jak i ruchomych, a także w elementach specjalnych, takich jak zaczepy, zamki czy struktury nośne pod tworzywa akrylowe i kompozytowe.

W protetyce stałej stopy Ni‑Cr oraz Co‑Cr wykorzystuje się do wykonywania koron pełnych metalowych, mostów metalowych i koron licowanych ceramiką. Służą jako podbudowa, na której napala się warstwę porcelany dentystycznej nadającej uzupełnieniu estetykę i kształt anatomiczny. Podbudowa z metalu nieszlachetnego odpowiada za przenoszenie obciążeń zgryzowych, stabilność wymiarową oraz dokładne dopasowanie do oszlifowanego zęba. Wysoka twardość i wytrzymałość stopów umożliwia projektowanie cienkich ścian koron, co jest istotne zwłaszcza w odcinkach bocznych, gdzie przestrzeń na materiał bywa ograniczona.

W protetyce ruchomej metale nieszlachetne, szczególnie stopy Co‑Cr, stanowią podstawowy materiał do wykonywania protez szkieletowych. Ich zastosowanie pozwala na zredukowanie objętości płyty protezy w porównaniu z akrylem, uzyskanie lekkiej, cienkiej, ale bardzo wytrzymałej konstrukcji oraz precyzyjne ukształtowanie klamer, belek, podpór okluzyjnych i innych elementów retencyjnych. Dzięki sprężystości stopów możliwe jest projektowanie klamer sprężystych o odpowiedniej sile utrzymania protezy na zębach filarowych.

Metale nieszlachetne stosuje się także w elementach łączących i precyzyjnych: zaczepach kulowych, zatrzaskach, zasuwach, teleskopach, koronach pod koronowo‑korzeniowe wkłady metalowe oraz w konstrukcjach wspierających prace kombinowane. W tych zastosowaniach istotna jest nie tylko wytrzymałość materiału, ale również jego stabilność wymiarowa oraz możliwość dokładnej obróbki mechanicznej zapewniającej precyzyjne dopasowanie elementów ruchomych.

W kontekście implantoprotetyki metale nieszlachetne w klasycznej formie stopów Ni‑Cr czy Co‑Cr odgrywają mniejszą, choć nadal obecną rolę. Stosuje się je przede wszystkim do wykonywania mostów i koron przykręcanych lub cementowanych na łącznikach implantologicznych, czasem jako podbudowy licowane ceramiką. Same implanty najczęściej wykonywane są z tytanu lub jego stopów, co wynika z wyjątkowo korzystnych właściwości biologicznych tego metalu.

Właściwości mechaniczne, fizyczne i chemiczne

Ocena przydatności metalu nieszlachetnego w protetyce wymaga analizy jego właściwości mechanicznych, fizycznych i chemicznych. Każdy z tych aspektów ma bezpośrednie przełożenie na trwałość, bezpieczeństwo i komfort użytkowania uzupełnić protetycznych w jamie ustnej.

Pod względem mechanicznym stopy nieszlachetne charakteryzują się wysoką wytrzymałością na zginanie i rozciąganie, znaczną twardością oraz dobrą odpornością na ścieranie. Umożliwia to zastosowanie ich w sytuacjach, gdzie występują duże siły zgryzowe, takich jak odcinki boczne łuków zębowych czy rozległe mosty obejmujące wiele przęseł. Twardość stopów Co‑Cr i Ni‑Cr jest istotnie wyższa niż w przypadku klasycznych stopów złota, co przekłada się na mniejsze ryzyko deformacji elementów cienkościennych, ale równocześnie utrudnia obróbkę i wymaga specjalistycznych narzędzi rotacyjnych oraz technik szlifowania.

Właściwości fizyczne, takie jak gęstość, przewodnictwo cieplne czy współczynnik rozszerzalności termicznej, mają znaczenie w procesie technologicznym oraz późniejszej eksploatacji uzupełnienia. Metale nieszlachetne są zwykle lżejsze niż klasyczne stopy złota, co zwiększa komfort pacjenta, szczególnie w przypadku rozległych konstrukcji. Z kolei współczynnik rozszerzalności termicznej musi być dobrze dopasowany do materiału licującego, np. porcelany, aby uniknąć naprężeń i pęknięć na granicy połączenia metal‑ceramika podczas wypału i dalszego użytkowania.

Z punktu widzenia chemicznego kluczowa jest odporność na korozję w agresywnym środowisku jamy ustnej, w którym obecna jest ślina, zmienne pH, resztki pokarmowe, bakterie, a często także środki higieniczne o różnym składzie. Ochronę przed korozją zapewnia głównie warstwa pasywna tlenków chromu, nierzadko wspomagana dodatkiem molibdenu i innych pierwiastków poprawiających stabilność chemiczną stopu. Jej naruszenie, np. w wyniku niedostatecznego wypolerowania, uszkodzeń mechanicznych lub długotrwałego działania czynników chemicznych, może prowadzić do uwalniania jonów metali do śliny.

Właściwości elektrochemiczne metali nieszlachetnych stają się szczególnie istotne, gdy w jamie ustnej obecnych jest kilka różnych metali. Może wówczas dochodzić do zjawisk korozji galwanicznej, którym towarzyszą mikroprądy, zmiany smaku, a niekiedy dyskomfort pacjenta. Z tego względu zaleca się unikanie niekontrolowanego łączenia odmiennych stopów w jednym łuku zębowym, zwłaszcza u osób wrażliwych.

Biokompatybilność i możliwe reakcje niepożądane

Biokompatybilność metali nieszlachetnych odnosi się do ich zdolności do funkcjonowania w kontakcie z tkankami jamy ustnej bez wywoływania szkodliwych reakcji miejscowych lub ogólnoustrojowych. Choć większość współczesnych stopów spełnia kryteria bezpieczeństwa, nie są one całkowicie obojętne biologicznie. Najczęściej opisywanym problemem jest nadwrażliwość na nikiel, który należy do najczęstszych alergenów kontaktowych w populacji ogólnej.

Reakcje alergiczne na nikiel mogą manifestować się zaczerwienieniem błony śluzowej, uczuciem pieczenia, metalicznym posmakiem, zwiększoną ilością śliny lub przeciwnie – suchością w jamie ustnej. U niektórych pacjentów mogą wystąpić objawy ogólne, takie jak bóle głowy czy złe samopoczucie, choć bezpośrednie powiązanie z obecnością uzupełnień protetycznych nie zawsze jest łatwe do udowodnienia. Ze względu na te ryzyka coraz częściej stosuje się stopy pozbawione niklu lub z jego znacząco zredukowaną zawartością, szczególnie u osób z dodatnim wywiadem alergologicznym.

Stopy Co‑Cr uznawane są za lepiej tolerowane biologicznie, ale również w ich przypadku opisywano rzadkie reakcje nadwrażliwości, głównie związane z kobaltem. Ponadto uwalnianie jonów metali w wyniku korozji, choć zwykle minimalne, może teoretycznie wpływać na mikroflorę jamy ustnej i miejscowe środowisko biologiczne. W praktyce klinicznej najważniejszym czynnikiem ograniczającym to zjawisko jest wybór wysokiej jakości stopu i dbałość o idealne wypolerowanie wszystkich powierzchni metalicznych.

Biokompatybilność metali nieszlachetnych zależy także od ich topografii powierzchni. Chropowata, źle wypolerowana powierzchnia sprzyja adhezji płytki bakteryjnej, retencji resztek pokarmowych i trudnościom w utrzymaniu higieny. Może to prowadzić do stanów zapalnych przyzębia, przerostów dziąseł wokół koron i filarów protez, a w skrajnych przypadkach do utraty zębów filarowych. Dlatego tak istotne jest, aby wszystkie marginesy koron, ramiona klamer, powierzchnie podjęzykowe i podniebienne były idealnie wygładzone.

W kontekście bezpieczeństwa ogólnoustrojowego badania wskazują, że ekspozycja na jony metali uwalniane z uzupełnień protetycznych jest zazwyczaj bardzo niska i mieści się w granicach uznawanych za nieszkodliwe. Niemniej jednak u pacjentów z chorobami układu immunologicznego, polialergiami czy wcześniejszymi powikłaniami po metalowych implantach konieczna jest szczególna ostrożność przy doborze materiału oraz ścisła współpraca z alergologiem lub lekarzem prowadzącym.

Procedury kliniczne i techniczne związane z metalami nieszlachetnymi

Prawidłowe wykorzystanie metali nieszlachetnych w protetyce wymaga skoordynowanej pracy lekarza dentysty i technika dentystycznego, a także przestrzegania zasad technologicznych na każdym etapie. Błędy popełnione podczas odlewania, obróbki czy dopasowywania mogą istotnie pogorszyć właściwości materiału i zwiększyć ryzyko powikłań klinicznych.

W protetyce stałej kluczowe jest precyzyjne oszlifowanie zęba, wykonanie dokładnego wycisku oraz właściwa rejestracja zgryzu. Na tej podstawie technik przygotowuje model roboczy, na którym projektuje i modeluje woskiem przyszłą konstrukcję metalową. Następnie wosk zostaje zastąpiony metalem nieszlachetnym metodą odlewania w specjalnych piecach i odlewniach. Po odlaniu konstrukcja jest oczyszczana z masy osłaniającej, piaskowana, dopasowywana na modelu i dokładnie polerowana. W przypadku koron licowanych na podbudowę nanosi się kolejne warstwy ceramiki, wypala w piecu i ostatecznie dopasowuje do zwarcia oraz punktów kontaktu międzyzębowego.

W protezach szkieletowych proces technologiczny obejmuje wykonanie szkieletu metalowego na bazie wzornika woskowego zaprojektowanego na modelu anatomicznym i czynnościowym. Prawidłowe rozplanowanie klamer, belek, podpór i płyty podniebiennej lub podjęzykowej ma duże znaczenie dla późniejszej stabilności protezy oraz ochrony tkanek przyzębia. Po odlaniu szkielet jest przymiarkowo zakładany w jamie ustnej, sprawdza się jego pasywne osadzenie, brak ucisku na błonę śluzową i prawidłowy przebieg klamer. Dopiero w kolejnym etapie dołącza się zęby akrylowe i akrylową część płyty.

Lekarz protetyk powinien zwracać uwagę na właściwe przygotowanie zębów filarowych, kształt i głębokość podcieni, obecność urazów zgryzowych, a także ogólną higienę jamy ustnej. U pacjentów z wysokim ryzykiem próchnicy lub chorób przyzębia szczególnie ważne jest zaplanowanie konstrukcji w sposób minimalizujący retencję płytki oraz ułatwiający codzienne oczyszczanie. Należy również upewnić się, że w jamie ustnej nie występują inne metale o odmiennym potencjale elektrochemicznym, które w połączeniu ze stopem planowanej pracy mogłyby sprzyjać korozji galwanicznej.

Po oddaniu pracy protetycznej konieczna jest kontrola adaptacji pacjenta, korekta ewentualnych punktów ucisku czy zaburzeń zgryzowych oraz instruktaż higieniczny. Obejmuje on naukę stosowania specjalistycznych szczoteczek międzyzębowych, nici dentystycznych z usztywnionym końcem, irygatorów czy innych przyborów ułatwiających oczyszczanie okolic koron, mostów i elementów metalowych protez szkieletowych.

Zalety i wady metali nieszlachetnych w porównaniu z metalami szlachetnymi i ceramiką

Analizując rolę metali nieszlachetnych w protetyce, należy zestawić je z alternatywnymi materiałami, takimi jak stopy metali szlachetnych (złoto, pallad, platyna) oraz nowoczesne materiały bezmetalowe, np. tlenek cyrkonu czy ceramika szklana. Każda z tych grup materiałów posiada odmienny profil zalet i ograniczeń, które należy uwzględnić przy planowaniu leczenia.

Najważniejszą zaletą metali nieszlachetnych jest ich korzystna relacja wytrzymałość‑cena. Umożliwiają wykonanie trwałych, funkcjonalnych uzupełnień przy niższych kosztach niż w przypadku stopów złota czy pełnoceramicznych mostów na tlenku cyrkonu. Ich wysoka twardość i sprężystość sprawiają, że konstrukcje mogą być cienkie, lekkie, a jednocześnie odporne na złamanie, co ma szczególne znaczenie w protezach szkieletowych.

Do istotnych wad należy potencjalna alergizująca rola niklu i, rzadziej, kobaltu, a także większa podatność na korozję niż w przypadku metali szlachetnych. Metale nieszlachetne mają też często mniej korzystny współczynnik przewodnictwa cieplnego, co może być odczuwalne przy spożywaniu skrajnie zimnych lub gorących pokarmów, szczególnie w koronach pełnych metalowych. Dodatkowo ich estetyka jako materiałów samodzielnych jest ograniczona – zwykle wymagają licowania ceramiką lub tworzywem, jeśli mają być stosowane w odcinku przednim.

W porównaniu z ceramiką bezmetalową metale nieszlachetne oferują większą tolerancję na błędy konstrukcyjne związane z cienką grubością ścian i punktowym przeciążeniem, ale ustępują im pod względem przezierności, naturalnej estetyki i całkowitej eliminacji metalicznego komponentu z jamy ustnej. Z drugiej strony prace pełnoceramiczne są bardziej wrażliwe na technikę klejenia, przygotowanie zęba i warunki zgryzowe, co w niektórych sytuacjach klinicznych czyni stopy metaliczne nadal rozwiązaniem bezpieczniejszym i trwalszym.

Metal nieszlachetny pozostaje więc ważnym materiałem w arsenale protetycznym, szczególnie w przypadkach wymagających dużej wytrzymałości, przy ograniczonym budżecie lub w uzupełnieniach ruchomych. Świadomy wybór między różnymi materiałami powinien zawsze uwzględniać indywidualne potrzeby pacjenta, jego stan zdrowia, priorytety estetyczne oraz prognozę długoterminową.

Znaczenie metali nieszlachetnych w nowoczesnej protetyce i perspektywy rozwoju

Mimo wyraźnego rozwoju materiałów bezmetalowych metale nieszlachetne wciąż odgrywają istotną rolę w protetyce stomatologicznej. Są szczególnie ważne w leczeniu pacjentów wymagających rozległych uzupełnień ruchomych, w sytuacjach o wysokich obciążeniach zgryzowych oraz tam, gdzie względy ekonomiczne ograniczają zastosowanie najdroższych technologii. W wielu systemach ochrony zdrowia to właśnie stopy metali nieszlachetnych stanowią podstawę refundowanych świadczeń protetycznych.

Postęp technologiczny powoduje jednak ciągłe udoskonalanie składu stopów oraz metod ich obróbki. Coraz większą wagę przykłada się do redukcji lub eliminacji niklu, poprawy odporności na korozję i zwiększenia komfortu użytkowania. Zastosowanie systemów wytwarzania wspomaganego komputerowo (CAD/CAM) umożliwia frezowanie konstrukcji z bloków stopów lub tytanu zamiast tradycyjnego odlewania, co ogranicza porowatość, poprawia dokładność dopasowania i zmniejsza ryzyko defektów strukturalnych.

Równocześnie rośnie świadomość pacjentów, którzy częściej pytają o skład materiałów zastosowanych w jamie ustnej, możliwość wystąpienia alergii czy alternatywy w postaci rozwiązań bezmetalowych. Zadaniem lekarza protetyka jest rzetelne przedstawienie zalet i ograniczeń metali nieszlachetnych oraz dopasowanie planu leczenia do indywidualnej sytuacji pacjenta. W wielu przypadkach optymalnym rozwiązaniem okazuje się łączenie różnych materiałów, np. wykorzystanie tytanowych implantów, koron na tlenku cyrkonu w odcinku przednim oraz protezy szkieletowej Co‑Cr w odcinku bocznym.

W perspektywie kolejnych lat można spodziewać się dalszego rozwoju stopów metali nieszlachetnych o polepszonej biokompatybilności, zoptymalizowanej strukturze krystalicznej i zwiększonej odporności na środowisko jamy ustnej. Jednocześnie wciąż aktualne pozostanie pytanie o miejsce tych materiałów wśród nowoczesnych technologii ceramiki, kompozytów i polimerów wysokowydajnych. Ostatecznie jednak wybór materiału będzie zawsze wynikał z indywidualnej oceny klinicznej, oczekiwań pacjenta i doświadczenia lekarza.

FAQ

Jakie są najczęstsze zastosowania metali nieszlachetnych w protetyce?

Metale nieszlachetne najczęściej wykorzystuje się do wykonywania koron i mostów metalowych, podbudów pod ceramikę oraz szkieletów protez ruchomych. Stopy Co‑Cr są podstawą protez szkieletowych, natomiast Ni‑Cr bywa stosowany w koronach licowanych porcelaną. Dodatkowo metale te służą do tworzenia klamer, belek, zaczepów precyzyjnych oraz niektórych elementów w konstrukcjach implantoprotetycznych, szczególnie tam, gdzie ważna jest wysoka wytrzymałość przy umiarkowanym koszcie.

Czy metal nieszlachetny w protezie może powodować alergię?

Tak, istnieje takie ryzyko, głównie w przypadku stopów zawierających nikiel. U osób z nadwrażliwością mogą wystąpić objawy miejscowe, jak pieczenie, zaczerwienienie błony śluzowej czy metaliczny posmak. Reakcje ogólne są rzadkie, ale możliwe. Przed wykonaniem pracy protetycznej warto zebrać dokładny wywiad alergologiczny, a przy podejrzeniu uczulenia rozważyć testy płatkowe i wybór stopów bezniklowych lub innych materiałów, np. tytanu czy ceramiki bezmetalowej.

Jak dbać o uzupełnienia protetyczne z metalu nieszlachetnego?

Higiena wymaga regularnego szczotkowania zębów i uzupełnień miękką szczoteczką oraz pastą o niskiej ścieralności, aby nie uszkadzać wypolerowanej powierzchni metalu. W przypadku mostów i protez szkieletowych zaleca się dodatkowo stosowanie nici dentystycznych z usztywnionym końcem, szczoteczek międzyzębowych oraz irygatorów wodnych. Protezy ruchome należy codziennie oczyszczać mechanicznie i okresowo stosować tabletki czyszczące. Niezbędne są też regularne wizyty kontrolne celem oceny stanu błony śluzowej i samej pracy.

Czym metale nieszlachetne różnią się od metali szlachetnych w protetyce?

Metale szlachetne, takie jak złoto czy pallad, cechują się bardzo wysoką odpornością na korozję i dobrą biokompatybilnością, ale są znacznie droższe i zwykle mniej twarde niż stopy nieszlachetne. Metale nieszlachetne, zwłaszcza Co‑Cr i Ni‑Cr, oferują większą wytrzymałość mechaniczną przy niższym koszcie, choć wiążą się z większym ryzykiem uwalniania jonów i alergii. W praktyce wybór zależy od wskazań klinicznych, oczekiwanej trwałości, estetyki oraz możliwości finansowych pacjenta.

Czy w dobie materiałów pełnoceramicznych metale nieszlachetne są nadal potrzebne?

Tak, metale nieszlachetne wciąż mają ważne miejsce w protetyce, zwłaszcza w rozległych uzupełnieniach ruchomych i mostach o dużym zasięgu, gdzie wymagane są wysokie parametry wytrzymałościowe. Pełnoceramiczne korony i mosty zapewniają znakomitą estetykę, ale są bardziej wrażliwe na błędy konstrukcyjne i zwykle droższe. Stopy nieszlachetne pozostają praktycznym rozwiązaniem w leczeniu wielu pacjentów, szczególnie tam, gdzie kluczowe są trwałość i opłacalność, a estetyka metalowej podbudowy może być zakryta ceramiką.