Szyna retencyjna to jedno z kluczowych pojęć w ortodoncji i stomatologii zachowawczej, ściśle związane z utrzymaniem efektów leczenia. Choć najczęściej kojarzy się ją z terapią ortodontyczną, w praktyce klinicznej ma także inne zastosowania: stabilizuje zęby po leczeniu periodontologicznym, po urazach oraz różnego rodzaju zabiegach protetycznych. Zrozumienie, czym dokładnie jest szyna retencyjna, z czego się składa, jak działa i jak o nią dbać, pozwala zarówno lekarzom, jak i pacjentom świadomie planować i prowadzić terapię, minimalizując ryzyko nawrotów i powikłań.

Definicja i rodzaje szyn retencyjnych

Szyna retencyjna to indywidualnie dopasowane, najczęściej cienkie urządzenie stomatologiczne, którego podstawowym zadaniem jest **utrzymanie** zębów w pożądanej, wcześniej uzyskanej pozycji. W odróżnieniu od aparatów aktywnie przemieszczających zęby, szyna retencyjna nie ma na celu wywoływania nowych ruchów zębowych, lecz stabilizację i kontrolę już osiągniętego ustawienia łuków zębowych. Stosuje się ją zarówno w szczęce, jak i w żuchwie, zależnie od wskazań klinicznych.

W klasyfikacji klinicznej wyróżnia się kilka głównych typów szyn retencyjnych. Najbardziej znanym podziałem jest rozróżnienie na:

• szyny retencyjne stałe,
• szyny retencyjne ruchome,
• szyny kombinowane (łączące elementy stałe i ruchome).

Szyna retencyjna stała to najczęściej cienki, metalowy drut kompozytowo przyklejony do powierzchni językowych lub podniebiennych przednich zębów. Drut ten może mieć różną strukturę – od prostych, okrągłych przekrojów, po bardziej złożone, plecione czy splatane kształty, zapewniające większą elastyczność i dostosowanie do kształtu łuku. Stosuje się je zwykle od kła do kła w łuku dolnym lub górnym, aby zapobiec przesunięciom, rotacjom czy nawrotowi stłoczeń.

Szyny retencyjne ruchome wykonywane są zazwyczaj z tworzyw akrylowych powiązanych z metalowymi klamrami lub z przezroczystych, elastycznych materiałów termoplastycznych. Klasyczne szyny retencyjne typu Hawley’a składają się z akrylowej płytki i drutu przebiegającego od kła do kła, natomiast nowoczesne szyny typu alignerowego mają formę cienkiej, przeźroczystej nakładki obejmującej wszystkie zęby łuku. Ich główną zaletą jest łatwość utrzymania higieny, estetyka i większy komfort użytkowania.

Szyny kombinowane znajdują zastosowanie w sytuacjach, w których wymagane jest bardzo precyzyjne utrzymanie określonych zębów (np. stały element na siekaczach), przy jednoczesnej potrzebie stabilizacji całego łuku (nakładka). Ten rodzaj rozwiązań spotyka się częściej w złożonych przypadkach ortodontycznych oraz u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu wady zgryzu.

Funkcje szyny retencyjnej w stomatologii

Kluczową rolą szyny retencyjnej jest zapewnienie trwałości efektów leczenia ortodontycznego. Po zakończeniu aktywnej fazy terapii zęby, więzadła ozębnej, kość wyrostka zębodołowego oraz tkanki miękkie jamy ustnej potrzebują czasu na przebudowę i adaptację do nowej sytuacji biomechanicznej. Bez odpowiedniej retencji naturalne siły działające w obrębie łuku zębowego, takie jak nacisk warg, policzków, języka czy parafunkcje (np. zgrzytanie), mogłyby doprowadzić do stopniowego przemieszczania zębów i częściowego lub całkowitego nawrotu wady.

Szyna retencyjna pełni jednak nie tylko funkcję utrwalającą po leczeniu ortodontycznym. W wielu przypadkach stosuje się ją w celu stabilizacji zębów dotkniętych chorobami przyzębia. U pacjentów z zaawansowaną chorobą przyzębia dochodzi do utraty kości wyrostka zębodołowego, co skutkuje rozchwianiem zębów. Szynowanie, polegające na połączeniu kilku zębów w jedną, stabilną jednostkę przy pomocy włókien kompozytowych, drutów lub taśm, pozwala na zmniejszenie ruchomości, odciążenie poszczególnych zębów i poprawę komfortu żucia.

W traumatologii stomatologicznej szyna retencyjna odgrywa rolę stabilizującą po urazach, takich jak zwichnięcia, wybicia częściowe lub całkowite, a także w przypadkach złamań wyrostka zębodołowego. W takich sytuacjach stosuje się specjalne szyny unieruchamiające, które zapewniają optymalne warunki gojenia tkanek przyzębia i kości. Dobór materiału, długości i czasu utrzymywania szyny jest ściśle uzależniony od rodzaju urazu, wieku pacjenta oraz ogólnego stanu uzębienia.

W ortodoncji i protetyce szyny retencyjne mogą być używane pomocniczo w celu stabilizacji zgryzu przed planowanym leczeniem protetycznym, aby zapewnić przewidywalne warunki okluzyjne. U niektórych pacjentów, szczególnie z zaburzeniami czynnościowymi stawów skroniowo-żuchwowych, odpowiednio zaprojektowana szyna retencyjna pełni równocześnie rolę elementu ochronnego, ograniczającego nadmierne obciążenia zębów oraz struktur stawowych.

Materiały i konstrukcja szyn retencyjnych

Dobór materiału do wykonania szyny retencyjnej zależy od jej funkcji, przewidywanego czasu użytkowania, wymogów estetycznych oraz indywidualnych uwarunkowań pacjenta. W przypadku szyn stałych najczęściej stosuje się cienkie druty ze stali nierdzewnej lub stopów niklu i tytanu. Stal nierdzewna charakteryzuje się dobrą wytrzymałością, odpornością na korozję i stosunkowo łatwą obróbką. Stopy niklowo-tytanowe są bardziej elastyczne, co umożliwia lepsze dopasowanie do krzywizny łuku zębowego, jednak wymagają większej precyzji przy klejeniu.

Drut szyny retencyjnej przyklejany jest do szkliwa zębów za pomocą materiałów kompozytowych, analogicznych do tych stosowanych w wypełnieniach czy zamkach aparatów stałych. Powierzchnia szkliwa jest delikatnie wytrawiana, a następnie nakłada się odpowiednie systemy łączące, co gwarantuje trwałą adhezję. Sam kształt drutu może być prosty lub indywidualnie doginany. Coraz częściej stosuje się również specjalne włókna szklane lub polietylenowe, zatapiane w kompozycie, co umożliwia uzyskanie bardziej estetycznego i elastycznego rozwiązania.

Szyny retencyjne ruchome, w zależności od typu, wykonywane są z akrylu stomatologicznego lub nowoczesnych materiałów termoplastycznych. Akryl pozwala na uzyskanie płytki podniebiennej lub językowej, w której zakotwiczone są metalowe elementy retencyjne. Materiały termoplastyczne, takie jak poliuretany czy poliwęglany, umożliwiają wykonanie cienkich, niemal niewidocznych nakładek obejmujących całe zęby. Nakładki tego typu muszą być jednocześnie wystarczająco sztywne, aby utrzymać pozycję zębów, i na tyle elastyczne, aby zapewnić komfort wkładania i zdejmowania.

Kolejnym aspektem jest precyzyjna konstrukcja szyny. Współcześnie proces projektowania coraz częściej opiera się na technologiach cyfrowych. Wykonuje się skan wewnątrzustny lub wycisk, który następnie jest przetwarzany w programach CAD/CAM. Dzięki temu możliwe jest zaprojektowanie szyny z wysoką dokładnością, z uwzględnieniem indywidualnej anatomii łuków zębowych, kontaktów zgryzowych i potencjalnych czynników ryzyka, takich jak parafunkcje czy wcześniejsze przemieszczenia zębów.

Istotne jest również odpowiednie wykończenie brzegów szyny retencyjnej. Krawędzie powinny być gładkie, nie mogą powodować urazów błony śluzowej, otarć czy dyskomfortu przy mówieniu i połykaniu. W przypadku nakładek przeźroczystych ważne jest dopasowanie ich do linii dziąsła, tak aby zapewnić właściwą retencję przy jednoczesnym zachowaniu komfortu użytkowania i łatwości oczyszczania z osadów.

Proces wykonania i dopasowania szyny retencyjnej

Wykonanie szyny retencyjnej jest etapem końcowym dłuższego procesu diagnostyczno‑terapeutycznego. W przypadku leczenia ortodontycznego plan retencji powinien być określony już na początku terapii, aby uniknąć sytuacji, w której pacjent pozostaje bez odpowiedniego zabezpieczenia po zdjęciu aparatu. Proces rozpoczyna się od dokładnego zbadania stabilności uzyskanego efektu, oceny pozycji zębów, zgryzu, relacji szczęk oraz czynników ryzyka nawrotu.

Następnie lekarz decyduje o rodzaju szyny retencyjnej – stałej, ruchomej lub kombinowanej. Przy wyborze uwzględnia się m.in. stopień wcześniejszych stłoczeń, rotacji, obecność diastem, jakość tkanek przyzębia, higienę jamy ustnej, wiek pacjenta, a także jego możliwości i motywację do współpracy. U pacjentów młodszych często stosuje się kombinację szyny stałej w łuku dolnym oraz nakładki ruchomej w łuku górnym, natomiast u osób z większym ryzykiem nawrotu wady – rozszerzone schematy retencji.

W kolejnym etapie pobiera się wycisk lub wykonuje skan cyfrowy. Na jego podstawie technik dentystyczny lub system CAD/CAM przygotowuje model łuku zębowego, na którym projektowana jest szyna. Dla szyn stałych dobiera się odpowiedni drut, dogina się go precyzyjnie do powierzchni zębów i planuje punkty przyklejenia. Dla szyn ruchomych model służy do wykonania nakładki próżniowo formowanej lub akrylowej płytki z elementami metalowymi.

Po przygotowaniu szyny następuje etap klinicznego dopasowania. W przypadku szyny stałej lekarz kolejno izoluje pole zabiegowe, wytrawia powierzchnię szkliwa, nakłada system łączący i kompozyt, a następnie przykleja uprzednio dogięty drut. Kolejność i liczba zębów objętych szyną zależą od planu leczenia. Po utwardzeniu kompozytu kontroluje się kontakty zgryzowe, wygładza nadmiary materiału i ocenia komfort pacjenta.

Przy szynach ruchomych najważniejsze jest sprawdzenie stabilności na zębach, ocena punktów ucisku oraz położenia względem dziąseł. Jeśli szyna jest zbyt luźna, może nie pełnić właściwie swojej funkcji, natomiast zbyt ciasna będzie powodować ból i ryzyko powstawania otarć. Lekarz dokonuje ewentualnych korekt, poleruje ostre krawędzie i przekazuje pacjentowi szczegółowe zalecenia dotyczące noszenia, zakładania i zdejmowania urządzenia.

Znaczenie szyny retencyjnej po leczeniu ortodontycznym

Po zakończeniu leczenia ortodontycznego zęby, mimo że ustawione prawidłowo, są szczególnie podatne na przemieszczenia. Wynika to z faktu, że struktury utrzymujące ząb w kości – przede wszystkim więzadła ozębnej i kość wyrostka – uległy w trakcie terapii istotnym zmianom. Proces przebudowy tkanek, czyli ich adaptacji do nowej pozycji zęba, trwa miesiące, a często nawet lata. W tym okresie brak retencji może doprowadzić do stopniowego powrotu zębów do położenia wyjściowego lub pojawienia się nowych nieprawidłowości.

Szyna retencyjna jest zatem niezbędnym elementem zapewniającym długofalowy sukces leczenia. Utrzymanie estetycznego ustawienia siekaczy, właściwego prowadzenia kłów i stabilnego zgryzu wymaga ciągłej kontroli. W praktyce ortodontycznej stosuje się różne schematy czasowe retencji. Początkowo zaleca się noszenie szyn ruchomych codziennie, przez większą część doby, stopniowo przechodząc do stosowania ich głównie w nocy. W przypadku szyn stałych utrzymuje się je zwykle przez wiele lat, często bez określonej daty usunięcia, chyba że pojawią się przeciwwskazania.

Efektywność retencji w dużej mierze zależy od współpracy pacjenta. Nawet najlepiej zaprojektowana szyna retencyjna nie spełni swojej roli, jeśli będzie noszona nieregularnie lub w sposób niezgodny z zaleceniami lekarza. Właśnie dlatego tak ważna jest edukacja pacjenta jeszcze na etapie planowania leczenia, wyjaśnienie, że część retencyjna jest integralnym elementem terapii, a nie zakończeniem procesu. W wielu przypadkach retencja powinna być traktowana jako etap długoterminowy, z perspektywą wieloletniego, a nawet dożywotniego użytkowania określonych form stabilizacji.

Nieprzestrzeganie zaleceń retencyjnych może prowadzić do nawrotu wady, stłoczeń siekaczy, rotacji zębów czy pojawienia się szpar międzyzębowych. Pacjent, który zainwestował czas i środki w leczenie ortodontyczne, musi mieć świadomość, że brak retencji może znacząco obniżyć uzyskany efekt estetyczny i funkcjonalny. Z tego powodu coraz częściej stosuje się kombinacje szyn stałych i ruchomych, aby zminimalizować zależność od systematyczności noszenia przy jednoczesnym zapewnieniu dodatkowej kontroli w okresach szczególnie dużego ryzyka nawrotu.

Instrukcje użytkowania i higiena szyny retencyjnej

Prawidłowe użytkowanie oraz higiena szyny retencyjnej mają kluczowe znaczenie dla zdrowia jamy ustnej i trwałości samej konstrukcji. Pacjent powinien otrzymać dokładne, pisemne i ustne instrukcje od lekarza, obejmujące zarówno sposób zakładania i zdejmowania urządzenia, jak i jego codzienną pielęgnację. W przypadku szyn ruchomych najważniejsze jest unikanie ich noszenia podczas spożywania posiłków, chyba że lekarz zaleci inaczej. Przed jedzeniem należy szynę wyjąć, opłukać wodą, a po posiłku umyć zęby i dopiero następnie ponownie ją założyć.

Do czyszczenia szyn ruchomych rekomenduje się stosowanie miękkiej szczoteczki oraz łagodnych środków myjących, najlepiej dedykowanych preparatów do czyszczenia aparatów ortodontycznych i protez. Należy unikać używania gorącej wody, która może zdeformować materiał termoplastyczny, oraz agresywnych detergentów mogących powodować mikrouszkodzenia powierzchni. Okresowo można stosować tabletki musujące przeznaczone do dezynfekcji aparatów, co pomaga usuwać osady i redukować liczbę bakterii na powierzchni szyny.

Szyny stałe wymagają szczególnie dokładnej higieny zębów, do których są przyklejone. Obecność drutu i kompozytu sprzyja odkładaniu się płytki bakteryjnej, zwłaszcza na powierzchniach językowych. Pacjent powinien stosować szczoteczki o odpowiednio małej główce, nici dentystyczne lub specjalne nici z usztywnionym końcem umożliwiające przeprowadzenie pod drutem, a także szczoteczki międzyzębowe. Regularne stosowanie płukanek z fluorem oraz preparatów przeciwpróchniczych pomaga zapobiegać demineralizacji szkliwa wokół miejsca klejenia.

Bardzo ważne jest także właściwe przechowywanie szyny ruchomej. Po wyjęciu z ust należy ją oczyścić, a następnie umieścić w wentylowanym pojemniku ochronnym. Trzymanie szyny luźno w kieszeni, torbie czy owijanie w chusteczkę sprzyja jej zgubieniu, uszkodzeniu mechanicznemu i zanieczyszczeniu bakteryjnemu. Pojemnik powinien być regularnie myty i dezynfekowany, aby nie stał się źródłem drobnoustrojów.

Pacjent musi być również poinformowany o konieczności unikania nagłych zmian temperatury, gryzienia twardych pokarmów szyną czy prób samodzielnego doginania lub naprawiania elementów. Jakiekolwiek deformacje, pęknięcia, utrata retencji lub dyskomfort podczas noszenia powinny być niezwłocznie zgłaszane lekarzowi. Dzięki temu można szybko zareagować, wykonać niezbędne korekty lub przygotować nową szynę, zanim dojdzie do istotnych przemieszczeń zębów.

Potencjalne powikłania i problemy związane z szyną retencyjną

Choć szyna retencyjna jest urządzeniem stosunkowo prostym i bezpiecznym, jej nieprawidłowe zaprojektowanie, wykonanie lub użytkowanie może prowadzić do szeregu powikłań. Jednym z najczęściej obserwowanych problemów w przypadku szyn stałych jest nadmierne odkładanie się płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego w okolicy drutu i kompozytu. Jeśli pacjent nie przestrzega zasad higieny, może dojść do rozwoju próchnicy przy szyjkach zębów, stanów zapalnych dziąseł oraz pogorszenia ogólnego stanu przyzębia.

Innym powikłaniem jest odklejenie się fragmentu szyny lub jej całkowite odcementowanie. Może to wynikać z nieprawidłowego zgryzu, zbyt dużego obciążenia mechanicznego lub upływu czasu. W takiej sytuacji istnieje ryzyko, że ząb, który utracił stabilizację, zacznie się przemieszczać. Dlatego pacjent powinien regularnie kontrolować stan szyny językiem oraz wzrokiem i zgłaszać wszelkie nieprawidłowości. Nieleczone uszkodzenia mogą w krótkim czasie zniweczyć lata leczenia ortodontycznego.

W przypadku szyn ruchomych częstym problemem jest nieregularne ich noszenie. Pacjent może zapominać o zakładaniu nakładki na noc lub skracać czas użytkowania, gdy odczuwa dyskomfort. Skutkuje to stopniową utratą retencji, a w skrajnych przypadkach szyna może zacząć leżeć zbyt ciasno, sprawiając ból przy zakładaniu. Wówczas niezbędna jest ocena ortodontyczna i ewentualne przeprojektowanie urządzenia. Brak reakcji może prowadzić do trwałych, niekontrolowanych przemieszczeń zębów.

Do rzadszych, ale istotnych powikłań należą reakcje alergiczne na materiały użyte w szynach, głównie na nikiel obecny w niektórych stopach metali. Objawiają się one podrażnieniem błony śluzowej, zaczerwienieniem, pieczeniem, a w cięższych przypadkach nadżerkami. W takiej sytuacji konieczne jest zastosowanie materiałów alternatywnych, np. drutów tytanowych czy nowoczesnych włókien bezniklowych. U części pacjentów, zwłaszcza z nasilonym bruksizmem, może dojść do przedwczesnego zużycia lub pęknięcia nakładek przeźroczystych, co wymaga ich okresowej wymiany.

Należy także wspomnieć o aspektach funkcjonalnych. Nieprawidłowo zaprojektowana szyna może zaburzać kontakty zgryzowe, prowadzić do przeciążeń określonych zębów lub prowokować parafunkcje. Dlatego tak ważne jest, aby projektowaniem i kontrolą szyn zajmował się doświadczony lekarz, posiadający wiedzę z zakresu okluzji, ortodoncji oraz periodontologii. Regularne wizyty kontrolne, przynajmniej raz na 6–12 miesięcy, pozwalają na wczesne wykrywanie i korygowanie wszelkich nieprawidłowości.

Rola pacjenta i kontrole stomatologiczne

Skuteczność działania szyny retencyjnej zależy nie tylko od jakości jej wykonania, lecz przede wszystkim od zaangażowania pacjenta. To właśnie pacjent codziennie zakłada, zdejmuje, czyści i kontroluje stan urządzenia. Zrozumienie celu stosowania szyny, potencjalnych konsekwencji jej niestosowania oraz świadomość własnego wpływu na wynik leczenia są kluczowe dla utrzymania stabilnego efektu terapeutycznego. W praktyce oznacza to konieczność sumiennego przestrzegania zaleceń lekarza co do czasu i sposobu użytkowania.

Regularne wizyty kontrolne w gabinecie stomatologicznym pełnią kilka funkcji. Po pierwsze, umożliwiają ocenę stanu szyny – jej dopasowania, stabilności, ewentualnych uszkodzeń mechanicznych czy objawów zużycia. Po drugie, lekarz może ocenić pozycję zębów, zgryz, kondycję przyzębia oraz poziom higieny wokół elementów retencyjnych. Po trzecie, kontrole dają możliwość modyfikacji planu retencji, np. zmniejszenia częstotliwości noszenia szyny ruchomej lub decyzji o przedłużeniu okresu stosowania.

Pacjent powinien informować lekarza o wszelkich sytuacjach, które mogą mieć wpływ na funkcję szyny retencyjnej: ekstrakcjach zębów, urazach, leczeniu protetycznym, a także zauważonych przemianach w ustawieniu zębów. W niektórych przypadkach konieczne może być wykonanie nowej szyny po większych zmianach w uzębieniu. Stała współpraca pacjent–lekarz pozwala odpowiednio wcześnie zareagować i zapobiec nawrotom wady lub innym powikłaniom.

Ważnym elementem edukacji jest także uświadomienie, że retencja nie zawsze ma charakter czasowy. U części osób skłonność do przemieszczania się zębów utrzymuje się przez całe życie, co oznacza, że pewna forma stabilizacji może być wskazana długoterminowo. Dotyczy to szczególnie dolnych siekaczy, które mają tendencję do stłaczania się z wiekiem. Akceptacja takiej perspektywy przez pacjenta ułatwia utrzymanie motywacji do systematycznego stosowania szyny retencyjnej.

FAQ

Jak długo trzeba nosić szynę retencyjną po leczeniu ortodontycznym?
Czas noszenia szyny retencyjnej jest indywidualny i zależy od rodzaju wady zgryzu, wieku pacjenta oraz stabilności uzyskanego efektu. Zazwyczaj pierwsze 6–12 miesięcy po zdjęciu aparatu wymagane jest bardzo systematyczne noszenie, często przez całą dobę (w przypadku szyn ruchomych). Następnie czas użytkowania stopniowo się zmniejsza, przechodząc głównie do noszenia nocnego. U wielu pacjentów zaleca się wieloletnią, a nawet stałą retencję, szczególnie w odcinku dolnych siekaczy.

Czy szyna retencyjna może powodować ból lub dyskomfort?
Niewielki dyskomfort przy pierwszych dniach użytkowania szyny retencyjnej jest zjawiskiem normalnym i wynika z adaptacji tkanek miękkich oraz przyzębia do nowego elementu w jamie ustnej. Ból nie powinien być jednak silny ani utrzymywać się długo. Jeśli szyna powoduje otarcia, uciska dziąsła lub zęby reagują ostrym bólem przy zakładaniu, konieczna jest wizyta kontrolna. Lekarz oceni dopasowanie urządzenia, wykona niezbędne korekty, a w razie potrzeby zleci wykonanie nowej szyny o odpowiednio zmodyfikowanym kształcie.

Jak prawidłowo czyścić szynę retencyjną ruchomą?
Szynę retencyjną ruchomą należy czyścić po każdym zdjęciu z jamy ustnej, najlepiej miękką szczoteczką oraz delikatnym środkiem myjącym. Nie wolno używać gorącej wody ani silnych detergentów, które mogą uszkodzić materiał. Raz dziennie warto zastosować specjalne tabletki do czyszczenia aparatów w letniej wodzie, co pomaga usunąć osady i bakterie. Po umyciu szynę trzeba dokładnie opłukać i przechowywać w czystym, wentylowanym pojemniku. Regularna higiena zapobiega przebarwieniom, nieprzyjemnemu zapachowi oraz kolonizacji przez drobnoustroje.

Co zrobić, jeśli szyna retencyjna ulegnie uszkodzeniu lub przestanie pasować?
W przypadku zauważenia pęknięcia, deformacji, odklejenia się fragmentu szyny stałej lub sytuacji, gdy szyna ruchoma nagle staje się zbyt ciasna lub za luźna, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Nie zaleca się samodzielnych prób naprawy czy doginania, ponieważ może to pogorszyć dopasowanie i doprowadzić do niekontrolowanych przemieszczeń zębów. Do czasu wizyty warto, o ile to możliwe, nadal używać szyny w sposób niepowodujący bólu. Szybka reakcja pozwala ograniczyć ryzyko nawrotu wady i konieczności ponownego leczenia ortodontycznego.

Czy z szyną retencyjną można jeść i pić?
W większości przypadków szyn ruchomych nie powinno się używać podczas jedzenia, aby uniknąć ich uszkodzenia i gromadzenia resztek pokarmowych. Zaleca się zdejmowanie nakładki przed posiłkiem, dokładne umycie zębów po jedzeniu i ponowne założenie szyny. Pić najlepiej wodę, ponieważ napoje barwiące lub słodzone sprzyjają odkładaniu osadów i próchnicy. Szyn stałych nie można oczywiście zdejmować, dlatego przy nich szczególnie ważne jest unikanie bardzo twardych pokarmów oraz utrzymanie wzorowej higieny, obejmującej nitkowanie i stosowanie szczoteczek międzyzębowych.