Materiał glass ionomer to jeden z najważniejszych materiałów stomatologicznych stosowanych do wypełnień i odbudowy tkanek zęba. Łączy w sobie cechy cementu szklano-jonomerowego i szkła krzemianowego, dzięki czemu charakteryzuje się dobrą adhezją chemiczną do szkliwa i zębiny, uwalnianiem fluoru oraz przyzwoitą estetyką. Zrozumienie jego właściwości, wskazań i ograniczeń jest kluczowe zarówno dla lekarzy dentystów, jak i dla pacjentów zainteresowanych świadomym udziałem w procesie leczenia.

Definicja i skład materiału glass ionomer

Materiał glass ionomer, nazywany również cementem szklano-jonomerowym, to rodzaj cementu stomatologicznego, który powstaje w wyniku reakcji kwas–zasada między proszkiem szklanym a ciekłym polimerem kwasowym. Jest to tworzywo o charakterze chemoutwardzalnym lub światłoutwardzalnym (w przypadku modyfikacji żywicą), stosowane do wypełnień ubytków, podkładów i cementowania uzupełnień protetycznych.

W skład klasycznego materiału glass ionomer wchodzą:

• proszek – najczęściej szkło glinowo-krzemianowe zawierające wapń, glin, krzem oraz fluorki, które stanowią źródło jonów fluoru,
• płyn – wodny roztwór kwasów polialkenowych (np. kwasu poliakrylowego) oraz dodatków stabilizujących,
• modyfikatory – w przypadku cementów modyfikowanych żywicą mogą to być monomery żywiczne, inicjatory polimeryzacji i inne substancje poprawiające właściwości mechaniczne i estetyczne.

Istotą wiązania glass ionomeru jest reakcja jonowa pomiędzy grupami kwasowymi polimeru a jonami metali uwalnianymi z proszku szklanego. Powstaje trójwymiarowa struktura soli polikarboksylanów, która twardnieje i wiąże się chemicznie z tkankami zęba. To właśnie ta chemiczna adhezja odróżnia glass ionomery od wielu tradycyjnych materiałów kompozytowych, które wymagają stosowania samodzielnych systemów wiążących.

W zależności od składu i sposobu aktywacji wiązania wyróżnia się:

• klasyczne cementy szklano-jonomerowe – samoutwardzalne,
• cementy wysokowytrzymałe (high viscosity) – gęstsze, przeznaczone m.in. do techniki ART,
• cementy szklano-jonomerowe modyfikowane żywicą (RMGIC) – łączące wiązanie kwas–zasada z polimeryzacją żywicy pod wpływem światła,
• cementy szklano-jonomerowe do cementowania – o zmniejszonej lepkości, wykorzystywane do osadzania uzupełnień protetycznych.

Mechanizm wiązania i adhezji do tkanek zęba

Materiał glass ionomer odznacza się zdolnością chemicznego połączenia zarówno ze szkliwem, jak i z zębiną. Mechanizm ten jest wieloetapowy i obejmuje zarówno procesy fizykochemiczne, jak i wymianę jonową na granicy ząb–materiał.

Po zmieszaniu proszku z płynem następuje rozpuszczanie części proszku szklanego i uwalnianie jonów wapnia, glinu oraz fluoru. Grupy karboksylowe kwasów polialkenowych dysocjują, tworząc ujemnie naładowane łańcuchy polimerowe. Jony wapnia i glinu pełnią funkcję mostków łączących te łańcuchy i inicjują proces żelowania oraz twardnienia materiału.

Na powierzchni zębiny obecne są jony wapnia związane z hydroksyapatytem. Grupy karboksylowe polimeru w glass ionomerze wiążą się z tymi jonami, tworząc trwałą warstwę połączenia. W odróżnieniu od materiałów kompozytowych nie jest konieczne wytrawianie szkliwa i zębiny w tak agresywny sposób ani stosowanie oddzielnych primerów i bondów. Z tego powodu glass ionomer uważa się za materiał o stosunkowo niewielkiej inwazyjności względem tkanek zęba.

Dla poprawy adhezji zaleca się jedynie delikatne oczyszczenie powierzchni zębiny roztworem słabego kwasu poliakrylowego, co usuwa warstwę mazistą i odsłania kanaliki zębinowe bez ich nadmiernego poszerzania. Dzięki temu wiązanie jest stabilne, a mikroprzeciek na granicy materiał–ząb zostaje zredukowany.

W przypadku cementów glass ionomer modyfikowanych żywicą dodatkowo zachodzi polimeryzacja monomerów żywicznych pod wpływem światła lampy polimeryzacyjnej. W efekcie uzyskuje się materiał o lepszej wytrzymałości mechanicznej i mniejszej wrażliwości na wilgoć w fazie wczesnego wiązania, przy zachowaniu chemicznej adhezji do szkliwa i zębiny.

Właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne

Materiał glass ionomer wyróżnia się zestawem cech, które czynią go szczególnie przydatnym w wybranych sytuacjach klinicznych, ale jednocześnie ograniczają jego zastosowanie w innych. Do kluczowych właściwości należą:

• Uwalnianie fluoru – glass ionomery stopniowo uwalniają jony fluorkowe z fazy szklanej do otaczającego środowiska. Wpływa to na zwiększenie odporności szkliwa sąsiadującego z wypełnieniem na próchnicę i może działać remineralizująco. Materiał może także ponownie pobierać fluor z otoczenia (np. z pasty), co wzmacnia jego działanie profilaktyczne.
• Biokompatybilność – cementy szklano-jonomerowe są uznawane za materiały dobrze tolerowane przez tkanki jamy ustnej. Ryzyko reakcji alergicznych jest niewielkie, a bezpośredni kontakt z miazgą zęba jest mniej drażniący niż w przypadku wielu tradycyjnych cementów fosforanowych. Dodatkowo, dzięki uwalnianiu fluoru, w otoczeniu wypełnienia obserwuje się mniej zmian próchnicowych.
• Współczynnik rozszerzalności termicznej – zbliżony do tkanek zęba, co zmniejsza ryzyko powstawania szczelin brzeżnych pod wpływem zmian temperatury w jamie ustnej. Jest to istotna zaleta w porównaniu z niektórymi innymi materiałami, które mogą kurczyć się lub rozszerzać w odmiennym stopniu niż ząb.
• Wrażliwość na wilgoć i odwodnienie – w fazie początkowego wiązania materiał jest podatny na nadmierne nawilgocenie i wysychanie. Nadmiar wody może prowadzić do rozmycia powierzchni, a odwodnienie do powstawania pęknięć. Dlatego konieczna jest odpowiednia izolacja pola zabiegowego, szczególnie w pierwszych minutach po aplikacji.
• Wytrzymałość mechaniczna – typowe glass ionomery są mniej wytrzymałe na ściskanie i ścieranie niż nowoczesne kompozyty. Z tego powodu nie są zalecane jako jedyny materiał do odbudowy silnie obciążonych punktów kontaktu w zębach bocznych u pacjentów z dużymi siłami żucia. Wersje wysokowytrzymałe oraz modyfikowane żywicą wykazują jednak znacznie lepsze parametry.
• Przezierność i estetyka – współczesne glass ionomery wykazują przyzwoite dopasowanie kolorystyczne do zębów, choć ich przezierność i zdolność do imitowania naturalnej struktury szkliwa wciąż ustępuje najlepszym kompozytom. Z tego względu są częściej stosowane w strefach mniej widocznych lub jako podkład pod bardziej estetyczne materiały.

Sumując, materiał glass ionomer łączy akceptowalne cechy mechaniczne z bardzo korzystnymi właściwościami biologicznymi i przeciwpróchnicowymi. W określonych wskazaniach klinicznych stanowi więc materiał pierwszego wyboru, zwłaszcza w stomatologii dziecięcej i profilaktyce próchnicy wtórnej.

Zastosowania kliniczne w stomatologii zachowawczej i dziecięcej

Zakres zastosowań materiału glass ionomer w stomatologii jest bardzo szeroki. Szczególnie dużą rolę odgrywa on w leczeniu zachowawczym, stomatologii dziecięcej oraz w procedurach profilaktycznych. Wybór tego materiału jest uzasadniony przede wszystkim tam, gdzie ważne jest uwalnianie fluoru, chemiczna adhezja do tkanek zęba oraz możliwość pracy w nie do końca idealnie suchym polu.

Podstawowe zastosowania obejmują:

• wypełnienia ubytków klasy V (na powierzchniach przyszyjkowych zębów) – ze względu na dobrą adhezję do zębiny i cementu korzeniowego oraz działanie przeciwpróchnicowe,
• wypełnienia w zębach mlecznych – gdzie priorytetem jest profilaktyka próchnicy i stosunkowo szybki, mało inwazyjny zabieg,
• tymczasowe wypełnienia i odbudowy w technice ART (Atraumatic Restorative Treatment) – stosowane zwłaszcza w warunkach o ograniczonych możliwościach technicznych,
• podkłady i linery pod materiały kompozytowe – jako warstwa pośrednia chroniąca zębinę i wspomagająca szczelność brzeżną,
• materiał do zamykania dołków i bruzd (uszczelniacze) – szczególnie u dzieci i młodzieży,
• cementowanie koron, mostów oraz wkładów – w specjalnych wersjach o zmniejszonej lepkości.

W stomatologii dziecięcej glass ionomer jest często pierwszym wyborem ze względu na:

• silne działanie przeciwpróchnicowe poprzez uwalnianie fluoru,
• możliwość stosowania przy krótkiej współpracy dziecka – mniej skomplikowana technika niż w przypadku kompozytów,
• mniejszą wrażliwość na umiarkowaną wilgoć w polu zabiegowym (szczególnie w wersjach wysokolepkich),
• akceptowalną estetykę w obszarach mniej widocznych.

W leczeniu zębów mlecznych, które z natury mają ograniczony czas funkcjonowania w jamie ustnej, bardzo wysoka trwałość mechaniczna wypełnienia nie zawsze jest kluczowa. ważniejsze staje się ograniczenie rozwoju próchnicy i zachowanie struktur zęba do czasu naturalnej wymiany uzębienia. Z tego względu glass ionomer sprawdza się znakomicie jako materiał do ubytków klasy I i II w zębach mlecznych, zwłaszcza tam, gdzie nie ma bardzo dużych obciążeń zgryzowych.

W stomatologii zachowawczej osób dorosłych materiał ten znajduje zastosowanie m.in. w leczeniu próchnicy korzenia u pacjentów ze znaczną recesją dziąseł, przy erozjach przyszyjkowych oraz jako element techniki sandwich, w której glass ionomer stanowi warstwę głębszą, a na wierzch nakłada się materiał kompozytowy dla poprawy estetyki i wytrzymałości.

Zalety i wady materiału glass ionomer

Znajomość zalet i ograniczeń materiału glass ionomer jest kluczowa dla właściwego planowania leczenia. Pozwala to dobrać sytuacje kliniczne, w których będzie on optymalnym wyborem, oraz unikać jego stosowania tam, gdzie parametry mechaniczne okażą się niewystarczające.

Do najważniejszych zalet glass ionomeru należą:

• chemiczna adhezja do szkliwa i zębiny,
• uwalnianie jonów fluoru i potencjał przeciwpróchnicowy,
• biokompatybilność i dobra tolerancja tkanek,
• współczynnik rozszerzalności termicznej zbliżony do zęba,
• możliwość pracy w warunkach umiarkowanej wilgoci (szczególnie w wersjach wysokowiskozyjnych),
• stosunkowo łatwa i szybka technika aplikacji,
• przyzwoita estetyka w strefach mniej obciążonych i mniej widocznych.

Natomiast istotne wady obejmują:

• mniejszą wytrzymałość na ściskanie i ścieranie w porównaniu z nowoczesnymi kompozytami,
• wrażliwość na wilgoć oraz odwodnienie w początkowej fazie wiązania – konieczność zabezpieczenia powierzchni (np. lakierem, bondem ochronnym),
• ograniczona odporność na długotrwałe obciążenia zgryzowe w zębach bocznych,
• gorsza przezierność i estetyka niż w przypadku materiałów kompozytowych najwyższej klasy,
• możliwość odłamywania się brzegów wypełnienia w cienkich warstwach.

W praktyce oznacza to, że glass ionomer jest znakomitym wyborem do wypełnień w zębach mlecznych, ubytków przyszyjkowych, próchnicy korzenia oraz jako materiał podkładowy. Nie jest natomiast rekomendowany jako jedyny materiał do rozległych odbudów w zębach trzonowych u pacjentów z silnymi parafunkcjami (np. bruksizmem), gdzie bardziej odpowiednie mogą być kompozyty lub materiały pośrednie.

Różnice między glass ionomerem a kompozytem

W gabinecie stomatologicznym pacjenci często pytają, czym różni się glass ionomer od materiału kompozytowego i który z nich jest lepszy. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ oba materiały mają odmienne właściwości i przeznaczenie.

Materiał kompozytowy to wypełnienie na bazie żywic, w którym polimeryzacja następuje pod wpływem światła lub chemicznie. Wymaga on zastosowania rozbudowanego systemu adhezyjnego – wytrawiania, primingu i bondingu – co pozwala na mikromechaniczne zakotwiczenie w strukturze szkliwa i zębiny. Kompozyty charakteryzują się bardzo dobrą estetyką, dużą wytrzymałością mechaniczną i możliwością precyzyjnego modelowania powierzchni.

Z kolei glass ionomer łączy się chemicznie z tkankami zęba, bez konieczności stosowania złożonego systemu wiążącego. Jego główną przewagą jest uwalnianie fluoru oraz większa przyjazność dla biologii tkanek. Pod względem estetycznym i mechanicznym ustępuje jednak nowoczesnym kompozytom, szczególnie w obszarach silnie obciążonych siłami żucia.

W praktyce klinicznej często stosuje się technikę łączoną, tzw. technikę sandwich. Polega ona na założeniu warstwy glass ionomeru w głębszej części ubytku (dla lepszej adhezji do zębiny, uwalniania fluoru i uszczelnienia brzeżnego), a następnie pokryciu jej warstwą kompozytu od strony powierzchni żującej lub licowej. Dzięki temu lekarz łączy korzyści obu materiałów: profilaktyczne i biologiczne zalety glass ionomeru z doskonałą estetyką i wytrzymałością kompozytu.

Wybór między materiałem glass ionomer a kompozytem powinien uwzględniać takie czynniki jak:

• lokalizacja ubytku (strefa estetyczna vs ząb boczny),
• wielkość i głębokość ubytku,
• warunki pracy (możliwość dokładnej izolacji od śliny),
• wiek pacjenta i ryzyko próchnicy,
• oczekiwania co do estetyki i trwałości.

Wskazania i przeciwwskazania do stosowania glass ionomeru

Aby właściwie wykorzystywać potencjał materiału glass ionomer, konieczne jest jasne określenie sytuacji, w których stosowanie go jest zalecane, oraz tych, w których lepiej sięgnąć po inne materiały wypełnieniowe. W praktyce klinicznej kryteria te są dobrze udokumentowane i znalazły odzwierciedlenie w licznych wytycznych i rekomendacjach towarzystw naukowych.

Do głównych wskazań do stosowania cementu szklano-jonomerowego należą:

• wypełnienia ubytków w zębach mlecznych, zwłaszcza w przypadku wysokiego ryzyka próchnicy,
• ubytki klasy V na powierzchniach przyszyjkowych zębów stałych i mlecznych,
• próchnica korzenia u osób starszych,
• uszczelnianie bruzd i dołków, w tym u dzieci i młodzieży,
• podkłady pod kompozyty w technice sandwich,
• leczenie w technice ART w warunkach ograniczonych możliwości technicznych,
• pacjenci o wysokim ryzyku próchnicy, u których ważny jest efekt uwalniania fluoru.

Przeciwwskazania lub sytuacje, w których należy zachować ostrożność, obejmują:

• rozległe ubytki w zębach bocznych narażonych na duże siły żucia,
• przypadki silnych parafunkcji zgryzowych (np. bruksizm),
• strefy o najwyższych wymaganiach estetycznych, takie jak rozległe odbudowy na siekaczach,
• niemożność zapewnienia nawet minimalnej kontroli nad wilgocią w polu zabiegowym w pierwszych minutach po założeniu wypełnienia,
• uczuleniowe reakcje na składniki materiału (rzadkie, ale możliwe).

Dobór materiału powinien być zawsze indywidualizowany. Współczesna stomatologia nie sprowadza się do uniwersalnego „najlepszego” materiału, lecz do dopasowania danego tworzywa do konkretnej sytuacji klinicznej, stanu ogólnego pacjenta, jego nawyków higienicznych i oczekiwań co do końcowego efektu leczenia.

Technika pracy z materiałem glass ionomer

Prawidłowe zastosowanie materiału glass ionomer wymaga przestrzegania określonych zasad. Mimo że technika jest ogólnie prostsza niż przy kompozytach, zaniedbania na etapie przygotowania i aplikacji mogą obniżyć trwałość wypełnienia oraz pogorszyć jego właściwości ochronne.

Podstawowe etapy obejmują:

• przygotowanie ubytku – usunięcie zmiękczonych tkanek próchnicowo zmienionych i nadanie ubytkowi kształtu zapewniającego retencję, choć zwykle mniej agresywnego niż przy materiałach niewiążących się chemicznie,
• oczyszczenie powierzchni – delikatne opracowanie z użyciem rotacyjnych narzędzi i roztworu kwasu poliakrylowego w celu usunięcia warstwy mazistej,
• mieszanie materiału – zgodnie z zaleceniami producenta, w odpowiednich proporcjach i czasie, zapewniając jednorodną konsystencję,
• aplikację w ubytku – przy użyciu nakładacza, strzykawki kapsułkowej lub systemu iniekcyjnego; w większych ubytkach zaleca się nakładanie warstwowe,
• modelowanie powierzchni – dostosowanie do zgryzu i kształtu anatomicznego zęba przed ostatecznym związaniem,
• ochronę powierzchni – zastosowanie lakieru, żywicy ochronnej lub odpowiedniego systemu zabezpieczającego przed nadmierną wilgocią i odwodnieniem w pierwszej fazie wiązania,
• kontrolę zgryzu – sprawdzenie i ewentualną korektę po początkowym utwardzeniu materiału.

W przypadku cementów modyfikowanych żywicą dodatkowym etapem jest naświetlanie lampą polimeryzacyjną przez czas zalecany przez producenta. Pozwala to na szybkie wstępne utwardzenie materiału i zmniejszenie wrażliwości na wilgoć w pierwszych minutach po aplikacji.

Dobra technika pracy, właściwa izolacja pola zabiegowego (np. za pomocą koferdamu lub wałeczków z ligniny) oraz staranne zabezpieczenie powierzchni po założeniu wypełnienia mają kluczowe znaczenie dla uzyskania trwałego, szczelnego i funkcjonalnego wypełnienia z materiału glass ionomer.

Znaczenie glass ionomeru w profilaktyce próchnicy

Jedną z najważniejszych cech wyróżniających glass ionomer na tle innych materiałów wypełnieniowych jest jego rola w profilaktyce próchnicy. Uwalnianie jonów fluoru, zdolność do ich ponownego pobierania z otoczenia oraz chemiczna adhezja do szkliwa i zębiny sprawiają, że materiał ten wywiera długotrwały, korzystny wpływ na tkanki otaczające wypełnienie.

Fluor uwalniany z glass ionomeru wbudowuje się w kryształy hydroksyapatytu szkliwa w postaci fluoroapatytu, który jest odporniejszy na działanie kwasów bakteryjnych. Dzięki temu obszar przy brzegach wypełnienia jest mniej podatny na demineralizację i powstawanie próchnicy wtórnej. Jest to szczególnie ważne u pacjentów o wysokim ryzyku próchnicy, u dzieci oraz osób mających trudności z utrzymaniem prawidłowej higieny jamy ustnej.

Dodatkowo, glass ionomer może pełnić funkcję swoistego „magazynu fluoru”. Po zastosowaniu produktów fluorkowych (np. past, żeli, lakierów) materiał jest w stanie ponownie wchłaniać jony fluoru i stopniowo je oddawać. W efekcie działanie przeciwpróchnicowe jest długotrwałe i dynamicznie dostosowuje się do warunków panujących w jamie ustnej.

Z tego powodu cementy szklano-jonomerowe są często stosowane w programach profilaktycznych, szczególnie w obszarach o ograniczonym dostępie do nowoczesnej opieki stomatologicznej. W technice ART, polegającej na minimalnie inwazyjnym opracowaniu ubytku ręcznymi narzędziami i wypełnieniu go glass ionomerem, materiał ten odgrywa kluczową rolę w zmniejszaniu obciążenia próchnicą w populacjach dziecięcych na całym świecie.

Podsumowanie znaczenia materiału glass ionomer w nowoczesnej stomatologii

Materiał glass ionomer zajmuje ugruntowaną pozycję w arsenale współczesnej stomatologii. Jest to materiał o unikalnym połączeniu właściwości profilaktycznych, biologicznych i funkcjonalnych. Jego zdolność do uwalniania fluoru, chemicznej adhezji do tkanek zęba, biokompatybilności i relatywnie prostej technice aplikacji sprawia, że stanowi on niezastąpiony wybór w wielu sytuacjach klinicznych, szczególnie w stomatologii dziecięcej oraz profilaktyce próchnicy.

Jednocześnie ograniczenia mechaniczne i estetyczne powodują, że w najbardziej wymagających pod względem wytrzymałości i wyglądu przypadkach nadal dominują nowoczesne materiały kompozytowe lub pośrednie. Coraz częściej stosuje się podejście łączone, w którym glass ionomer pełni rolę biologicznie czynnej warstwy głębokiej, a na wierzchu umieszcza się materiały o wyższej estetyce i wytrzymałości.

Świadome korzystanie z materiału glass ionomer wymaga zrozumienia jego zalet, wad, wskazań i przeciwwskazań. Lekarz dentysta, dobierając ten materiał, może skutecznie łączyć leczenie ubytków z działaniami profilaktycznymi, co wpisuje się w nowoczesną koncepcję stomatologii minimalnie inwazyjnej i zorientowanej na długofalowe zdrowie jamy ustnej.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o materiał glass ionomer

1. Czy wypełnienie z materiału glass ionomer jest trwałe?
Trwałość wypełnienia z glass ionomeru zależy od lokalizacji ubytku, wielkości wypełnienia, warunków zgryzowych oraz higieny pacjenta. W zębach mlecznych, ubytkach przyszyjkowych i mało obciążonych zębach stałych może funkcjonować przez wiele lat. W strefach silnie obciążonych żuciem jego żywotność bywa krótsza niż kompozytu, dlatego często stosuje się go jako podkład lub w ubytkach o mniejszym obciążeniu zgryzowym.

2. Czy materiał glass ionomer jest bezpieczny dla zdrowia?
Glass ionomer jest uznawany za materiał biokompatybilny i bezpieczny dla tkanek jamy ustnej. Nie zawiera wolnego bisfenolu A, a reakcje alergiczne na jego składniki są bardzo rzadkie. Działa łagodniej na miazgę niż wiele starszych cementów. Dodatkowo uwalnia fluor, który wspiera ochronę przed próchnicą. Jak w przypadku każdego materiału stomatologicznego, ważne jest prawidłowe użycie zgodne z zaleceniami producenta i oceną lekarza.

3. Czy wypełnienie z glass ionomeru można później wymienić na kompozyt?
Tak, wypełnienie z glass ionomeru można w razie potrzeby wymienić na materiał kompozytowy. Często stosuje się etapowe postępowanie: najpierw glass ionomer w celu szybkiej odbudowy i ochrony zęba, a później bardziej estetyczny kompozyt. W wielu przypadkach lekarz pozostawia część glass ionomeru jako głębszą warstwę (sandwich), a na nią nakłada kompozyt. Decyzja o wymianie zależy od stanu wypełnienia, ubytku oraz oczekiwań estetycznych pacjenta.

4. Czy glass ionomer jest odpowiedni dla osób z dużą próchnicą?
Glass ionomer jest szczególnie polecany pacjentom z wysokim ryzykiem próchnicy, ponieważ uwalnia fluor i pomaga ograniczać rozwój nowych ubytków. Stosuje się go u dzieci, osób starszych, pacjentów z kserostomią lub ograniczonymi możliwościami higieny. W rozległych ubytkach mechanicznie obciążonych często łączy się go z innymi materiałami, ale jako podkład lub wypełnienie w mniej obciążonych miejscach może znacząco wspierać walkę z próchnicą i poprawiać rokowanie długoterminowe.

5. Czy kolor wypełnienia z glass ionomeru można idealnie dopasować do zęba?
Nowoczesne glass ionomery dostępne są w kilku odcieniach zbliżonych do naturalnego koloru zęba, jednak ich przezierność i możliwość perfekcyjnego odwzorowania struktury szkliwa są mniejsze niż w przypadku najlepszych kompozytów. W strefach bardzo widocznych, np. na siekaczach, zwykle preferuje się materiały kompozytowe. Glass ionomer sprawdza się estetycznie w zębach mlecznych, przyszyjkowych ubytkach zębów bocznych oraz tam, gdzie kluczowa jest funkcja i profilaktyka, a nie idealna kosmetyka.