Druk 3D kości szczęki to jedno z najbardziej obiecujących osiągnięć współczesnej stomatologii i chirurgii szczękowo-twarzowej. Łączy cyfrowe planowanie leczenia, obrazowanie medyczne oraz technologie wytwarzania addytywnego, aby odtwarzać brakujące fragmenty kości lub tworzyć precyzyjne modele anatomiczne. W efekcie lekarz może lepiej zaplanować zabieg, skrócić jego czas, a pacjent zyskuje szansę na bardziej przewidywalny, estetyczny i funkcjonalny wynik leczenia implantoprotetycznego.

Istota druku 3D kości szczęki w stomatologii

Druk 3D kości szczęki polega na warstwowym wytwarzaniu trójwymiarowych struktur odwzorowujących kształt i rozmiar kości pacjenta lub pożądanego ubytku kostnego. Proces zaczyna się od pozyskania obrazów z tomografii komputerowej CBCT lub klasycznego CT, które są przekształcane w trójwymiarowy model cyfrowy. Następnie plik jest przetwarzany w odpowiednim oprogramowaniu, a drukarka 3D tworzy fizyczny model lub indywidualny implant kostny. W stomatologii technologia ta wykorzystywana jest przede wszystkim w planowaniu zabiegów implantologicznych, rekonstrukcjach pourazowych i onkologicznych, a także w skomplikowanej chirurgii ortognatycznej.

W tradycyjnym podejściu rekonstrukcja kości szczęki opiera się na przeszczepach autogennych (np. z talerza kości biodrowej) lub gotowych materiałach kościozastępczych, których kształt wymaga dopasowania już na sali operacyjnej. Zastosowanie druku 3D pozwala na niemal idealne dopasowanie kształtu przeszczepu lub rusztowania kostnego do indywidualnej anatomii, co zmniejsza zakres preparacji chirurgicznej i ryzyko powikłań. W efekcie zabieg staje się krótszy, mniej inwazyjny oraz bardziej przewidywalny pod względem przyszłej odbudowy protetycznej.

Kluczową rolę odgrywa tutaj ścisła współpraca między lekarzem dentystą, chirurgiem szczękowo-twarzowym, technikiem dentystycznym oraz inżynierem biomedycznym. Dzięki wspólnemu planowaniu możliwe jest osiągnięcie kompromisu między warunkami anatomicznymi, biomechaniką przyszłych uzupełnień protetycznych a bezpieczeństwem onkologicznym czy pourazowym. Sam druk 3D jest tylko narzędziem – o powodzeniu leczenia decyduje prawidłowa kwalifikacja pacjenta, staranne planowanie i właściwy dobór materiału, z którego powstanie model lub implant.

Cyfrowe planowanie i przygotowanie do druku

Podstawą rozpoczęcia procesu jest dokładna diagnostyka obrazowa. Najczęściej wykorzystuje się tomografię CBCT, która pozwala na uzyskanie trójwymiarowego obrazu struktur kostnych szczęk przy stosunkowo niskiej dawce promieniowania. Dane zapisane w formacie DICOM są importowane do specjalistycznego oprogramowania, w którym lekarz lub inżynier dokonuje segmentacji kości, oddzielając ją od tkanek miękkich i innych struktur anatomicznych. Tak powstały model 3D kości szczęki staje się punktem wyjścia do dalszych modyfikacji.

W kolejnym etapie wyznacza się obszary ubytku kostnego, deformacji, zaników pourazowych lub poekstrakcyjnych. Na tej podstawie projektuje się kształt przyszłego przeszczepu lub elementu rekonstrukcyjnego. Może to być indywidualne rusztowanie z materiału kościozastępczego, personalizowana płytka tytanowa, siatka wzmacniająca augmentację albo kompletny implant kostny dopasowany do anatomicznych warunków pacjenta. Istotne jest uwzględnienie przyszłego położenia implantów zębowych oraz planowanych koron czy mostów protetycznych, aby osiągnąć prawidłowe warunki okluzji i estetyki.

Oprogramowanie umożliwia również symulację zabiegu, w tym ocenę odległości od struktur krytycznych, takich jak nerw zębodołowy dolny czy zatoki szczękowe. Dzięki temu chirurg może z wyprzedzeniem zaplanować cięcia, pozycję śrub mocujących, zakres odwarstwienia płata śluzówkowo-okostnowego oraz przewidzieć ewentualne trudności. Zastosowanie wirtualnego planowania znacznie zwiększa bezpieczeństwo, a także zmniejsza liczbę nieoczekiwanych sytuacji śródoperacyjnych. To szczególnie ważne w leczeniu pacjentów po rozległych resekcjach nowotworowych lub z masywnymi urazami twarzoczaszki.

Po zakończeniu projektowania trójwymiarowy model w formacie STL lub podobnym jest przekazywany do oprogramowania sterującego drukarką 3D. Na tym etapie ustala się parametry druku, takie jak grubość warstwy, rodzaj podpór, orientacja modelu oraz docelowy materiał. W przypadku modeli anatomicznych stosuje się zwykle tworzywa sztuczne lub żywice, natomiast przy implantach i rusztowaniach kostnych mogą to być tytan, stopy kobaltowo-chromowe, materiały ceramiczne bądź biopolimery o różnym stopniu bioresorpcji.

Technologie i materiały stosowane w druku 3D kości szczęki

Istnieje kilka głównych technologii druku 3D wykorzystywanych w stomatologii i chirurgii szczękowo-twarzowej. Najczęściej spotykanymi metodami są: technologia FDM (Fused Deposition Modeling), w której roztapiany jest filament i układany warstwa po warstwie; technologia SLA/DLP (stereolitografia lub cyfrowa projekcja światła) polegająca na fotopolimeryzacji ciekłej żywicy; oraz metody spiekania i topienia proszków metalicznych, takie jak SLS lub SLM. Wybór technologii zależy od przeznaczenia wydruku, wymaganego poziomu dokładności, biokompatybilności i wytrzymałości.

Modele anatomiczne kości szczęki drukuje się najczęściej z tworzyw sztucznych lub żywic, które pozwalają na uzyskanie wysokiej precyzji detali przy stosunkowo niskim koszcie. Służą one do przedoperacyjnego planowania cięć, doginania płytek tytanowych, a także edukacji pacjentów i studentów. Nie mają one bezpośredniego kontaktu z tkankami żywymi w jamie ustnej, więc wymagania co do biokompatybilności są niższe. Wystarczające jest spełnienie norm dotyczących bezpieczeństwa użytkowania w środowisku medycznym.

W przypadku implantów oraz rusztowań kostnych konieczne jest zastosowanie materiałów o wysokiej biozgodności i odpowiedniej wytrzymałości mechanicznej. Najczęściej wykorzystuje się tytan i jego stopy, które cechują się dużą odpornością na korozję, dobrą osteointegracją oraz możliwością sterylizacji. Istotne jest również odpowiednie zaprojektowanie porowatości rusztowania, aby umożliwić wrastanie naczyń krwionośnych, komórek kostnych oraz zapewnić prawidłową wymianę substancji odżywczych. Technologia SLM pozwala na precyzyjne kontrolowanie struktury wewnętrznej, co jest kluczowe dla długoterminowej stabilności rekonstrukcji.

W bardziej zaawansowanych rozwiązaniach stosuje się materiały ceramiczne na bazie hydroksyapatytu lub fosforanów wapnia, a także kompozyty łączące ceramikę z polimerami bioresorbowalnymi. Tego typu rusztowania mają na celu nie tylko zapewnienie stabilności mechanicznej, lecz również stopniowe zastąpienie ich przez nowo powstającą kość. Z czasem ulegają one częściowej lub całkowitej resorpcji, pozostawiając w ich miejscu naturalną tkankę kostną pacjenta. Istnieją także kierunki badań nad drukiem 3D z wykorzystaniem bioatramentów zawierających żywe komórki, jednak zastosowania kliniczne w stomatologii pozostają jeszcze w fazie eksperymentalnej.

Zastosowania kliniczne w stomatologii i chirurgii szczękowo-twarzowej

Najbardziej rozpowszechnionym zastosowaniem druku 3D kości szczęki jest tworzenie modeli anatomicznych wykorzystywanych do planowania złożonych zabiegów. Chirurg może na takim modelu przećwiczyć przebieg operacji, dobrać wielkość i kształt płytek osteosyntetycznych, zaplanować pozycję implantów oraz ocenić możliwe drogi dostępu chirurgicznego. To znacząco skraca czas zabiegu i zmniejsza obciążenie pacjenta. Modele wykorzystywane są także w komunikacji lekarz–pacjent, ułatwiając zrozumienie zakresu planowanej interwencji oraz oczekiwanych efektów.

Bardziej zaawansowaną formą wykorzystania tej technologii jest druk indywidualnych szablonów chirurgicznych do nawigacji implantologicznej i zabiegów rekonstrukcyjnych. Szablony te, dopasowane do zębów lub wyrostka zębodołowego, umożliwiają precyzyjne wywiercenie łoża pod implanty w zaplanowanych pozycjach kątowych i głębokości. Przekłada się to na prawidłowe położenie koron protetycznych, optymalne przenoszenie sił żucia oraz minimalizację ryzyka uszkodzenia nerwów czy perforacji dna zatoki szczękowej. Szablony mogą także wyznaczać linie cięcia kości w zabiegach ortognatycznych.

Kolejną grupę zastosowań stanowią indywidualne rekonstrukcje ubytków kostnych. Po urazach, resekcjach nowotworowych lub wrodzonych wadach rozwojowych, tradycyjna rekonstrukcja opiera się często na przeszczepach kostnych z innych okolic ciała. Dzięki drukowi 3D możliwe jest zaprojektowanie i wykonanie indywidualnych rusztowań tytanowych lub ceramicznych, które dokładnie wypełniają brakujący fragment kości szczęki. Umożliwiają one odbudowę prawidłowych warunków anatomicznych pod kątem funkcji i estetyki, stwarzając jednocześnie warunki do późniejszego wprowadzenia implantów zębowych.

W chirurgii ortognatycznej druk 3D jest wykorzystywany do planowania przemieszczeń fragmentów szczęk oraz do wytwarzania indywidualnych płytek osteosyntetycznych. Na podstawie cyfrowego modelu czaszki przygotowuje się szczegółowy plan korekty wad zgryzu i deformacji twarzoczaszki. Następnie drukuje się modele, szablony cięcia oraz elementy mocujące. Zastosowanie tej metody pozwala na bardziej precyzyjne odtworzenie relacji szczęk, co przekłada się na stabilność zgryzu i estetykę rysów twarzy. W porównaniu z klasycznymi metodami skraca się również czas rekonwalescencji.

Znaczenie druku 3D dla leczenia implantoprotetycznego

W implantologii kluczowym warunkiem sukcesu jest odpowiednia ilość i jakość kości w miejscu planowanego wszczepu. Zanik wyrostka zębodołowego po ekstrakcjach, chorobach przyzębia czy długotrwałym bezzębiu często uniemożliwia bezpośrednie wprowadzenie implantów. Druk 3D kości szczęki pozwala na dokładne zaplanowanie augmentacji, a w niektórych przypadkach na wykonanie indywidualnych bloków kostnych lub rusztowań, które mają odtworzyć optymalne warunki do implantacji. Dopasowanie ich kształtu do istniejącej kości zmniejsza konieczność szlifowania i modelowania podczas zabiegu.

W praktyce klinicznej wykorzystuje się m.in. indywidualne siatki tytanowe do podniesienia dna zatoki szczękowej lub rekonstrukcji wyrostka zębodołowego. Siatka, stworzona na podstawie dokładnego skanu CBCT, pozwala na utrzymanie materiału kościozastępczego w pożądanej objętości, co sprzyja powstawaniu nowej tkanki kostnej. Dzięki dokładnej adaptacji do podłoża zmniejsza się ryzyko błędów w pozycjonowaniu, a sam zabieg staje się bardziej przewidywalny. Po okresie gojenia siatka może zostać usunięta, a w miejscu augmentacji wprowadza się implanty.

Zaawansowane systemy planowania cyfrowego łączą informacje o strukturach kostnych z wirtualnym ustawieniem przyszłych koron protetycznych. Pozwala to na tzw. planowanie odtwórcze, w którym pozycja implantu jest podporządkowana idealnej pozycji zęba, a nie odwrotnie. Drukowane szablony chirurgiczne przenoszą ten plan bezpośrednio na salę zabiegową, zapewniając wysoką dokładność. W rezultacie powstają konstrukcje protetyczne o korzystnym układzie obciążeń, estetyce i łatwości utrzymania higieny, co ma bezpośredni wpływ na długoterminowe rokowanie.

Warto również podkreślić znaczenie druku 3D dla pacjentów z rozległymi brakami kostnymi, u których klasyczne augmentacje są obarczone wysokim ryzykiem niepowodzenia. Indywidualne rusztowania i implanty kostne umożliwiają odtworzenie prawidłowego profilu wyrostka, co ma znaczenie nie tylko funkcjonalne, ale także estetyczne, wspierając prawidłowe podparcie warg i policzków. Ułatwia to późniejsze wykonanie uzupełnień stałych lub ruchomych, poprawiając komfort życia i samoocenę pacjenta.

Etapy klinicznego zastosowania wydrukowanej kości szczęki

Wdrożenie druku 3D kości szczęki w konkretnym przypadku klinicznym można podzielić na kilka etapów. Pierwszy z nich to dokładna diagnostyka, obejmująca wywiad, badanie kliniczne, ocenę warunków zgryzowych oraz wykonanie badań obrazowych. Następnie lekarz definiuje cele leczenia – czy celem jest rekonstrukcja po nowotworze, odtworzenie warunków do implantacji czy korekta deformacji twarzy. Na tym etapie podejmuje się również decyzję, czy technologia druku 3D przyniesie pacjentowi realną korzyść w porównaniu z metodami tradycyjnymi.

Drugi etap obejmuje cyfrowe planowanie w dedykowanym oprogramowaniu. Specjalista dokonuje segmentacji obrazów, wyznacza obszary zabiegu i projektuje odpowiednie elementy: modele, szablony, rusztowania, implanty. W wielu przypadkach proces ten odbywa się we współpracy z laboratorium protetycznym lub ośrodkiem inżynierii biomedycznej, które przygotowują finalne projekty do druku. Po zaakceptowaniu projektu przez lekarza następuje zlecenie wydruku, wybór materiału oraz parametrów technologicznych, w tym sposobu sterylizacji i pakowania.

Trzeci etap to realizacja zabiegu chirurgicznego. Na sali operacyjnej wykorzystywane są wydrukowane modele, szablony lub implanty. Chirurg postępuje zgodnie z wcześniej opracowanym planem, korzystając z fizycznych odniesień przygotowanych w technologii druku 3D. Dzięki precyzyjnemu dopasowaniu implantów lub rusztowań skraca się czas dopasowywania na stole operacyjnym, zmniejsza się również ilość materiału wymagającego obróbki. Mniej inwazyjna i krótsza procedura operacyjna pozwala ograniczyć długość znieczulenia ogólnego oraz redukuje uraz operacyjny.

Czwarty etap obejmuje okres gojenia, w trakcie którego dochodzi do integracji rusztowań lub implantów z tkankami pacjenta, a także do przebudowy i tworzenia nowej kości. Proces ten może trwać od kilku miesięcy do ponad roku, w zależności od zakresu rekonstrukcji, zastosowanego materiału oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. W tym czasie prowadzi się regularne kontrole kliniczne i radiologiczne, monitorując stabilność konstrukcji oraz przebieg osteogenezy. Dopiero po uzyskaniu zadowalających wyników możliwe jest przejście do etapu rekonstrukcji protetycznej.

Zalety i ograniczenia druku 3D kości szczęki

Do najważniejszych zalet druku 3D kości szczęki należy wysoka precyzja odwzorowania struktur anatomicznych. Pozwala to na uzyskanie rekonstrukcji bardzo zbliżonych do naturalnych warunków pacjenta, co ułatwia późniejsze leczenie protetyczne i wpływa na jakość funkcji żucia oraz estetykę uśmiechu. Technologia ta skraca czas zabiegów, zmniejsza ryzyko błędów śródoperacyjnych i redukuje konieczność materiału kostnego z innych okolic ciała, co jest szczególnie istotne dla pacjentów z ograniczonymi możliwościami dawczymi.

Druk 3D umożliwia także lepszą komunikację w zespole terapeutycznym i większe zaangażowanie pacjenta w proces leczenia. Modele anatomiczne i wizualizacje cyfrowe pomagają zrozumieć plan zabiegu, ryzyko oraz oczekiwane rezultaty, co ułatwia podejmowanie świadomych decyzji. Z perspektywy lekarza uzyskuje się narzędzie do edukacji i dokumentacji, które może służyć również do celów naukowych oraz szkoleniowych. W dłuższej perspektywie prowadzi to do standaryzacji procedur oraz podniesienia jakości opieki stomatologicznej.

Ograniczenia technologii związane są przede wszystkim z kosztami sprzętu, oprogramowania oraz materiałów. Zakup drukarki 3D o parametrach medycznych, utrzymanie jej w warunkach spełniających normy sterylności, a także szkolenie personelu generują dodatkowe wydatki. Nie wszystkie gabinety stomatologiczne są w stanie samodzielnie wdrożyć takie rozwiązania, dlatego część usług jest zlecana wyspecjalizowanym ośrodkom. Dodatkowym wyzwaniem jest zapewnienie pełnej zgodności z regulacjami prawnymi dotyczącymi wyrobów medycznych.

Warto wspomnieć również o ograniczeniach biologicznych. Nawet najlepiej zaprojektowane rusztowanie czy implant nie zastąpi w pełni naturalnych procesów gojenia i przebudowy kości. U pacjentów z chorobami ogólnymi, zaburzeniami metabolicznymi lub po radioterapii rokowanie może być gorsze, a ryzyko powikłań większe. Konieczne jest więc indywidualne podejście do kwalifikacji oraz ścisłe monitorowanie procesu leczenia. Mimo tych trudności druk 3D pozostaje narzędziem o ogromnym potencjale w stomatologii rekonstrukcyjnej.

Przyszłość druku 3D kości szczęki

Rozwój druku 3D kości szczęki zmierza w kierunku coraz większej personalizacji oraz integracji z innymi technologiami cyfrowymi. Coraz częściej wykorzystuje się sztuczną inteligencję do automatycznej segmentacji obrazów, projektowania rusztowań o optymalnej geometrii oraz przewidywania wyników leczenia. Integracja z systemami skanowania wewnątrzustnego, planowania protetycznego CAD/CAM oraz cyfrowej ortodoncji tworzy spójny ekosystem, w którym wszystkie etapy terapii są powiązane i wzajemnie się uzupełniają.

Perspektywicznym kierunkiem są także badania nad bioprintingiem, czyli drukiem 3D z wykorzystaniem bioatramentów zawierających komórki kostne, komórki macierzyste i czynniki wzrostu. Celem jest tworzenie żywych, unaczynionych fragmentów kości, które mogłyby zostać przeszczepione pacjentowi i w pełni zintegrować się z jego organizmem. Choć na razie są to głównie projekty eksperymentalne, ich rozwój może w przyszłości zrewolucjonizować rekonstrukcyjną stomatologię oraz chirurgię szczękowo-twarzową.

Istotnym aspektem jest również standaryzacja procedur i tworzenie wytycznych klinicznych, które pomogą ocenić, w jakich przypadkach druk 3D rzeczywiście przynosi korzyść, a w jakich może być jedynie kosztownym dodatkiem. Zwiększająca się dostępność technologii, spadek kosztów materiałów oraz rozwój kompetencji personelu medycznego będą sprzyjać upowszechnieniu tej metody. Dla pacjentów oznacza to większe szanse na zachowanie lub odzyskanie prawidłowych warunków zgryzowych i estetycznych nawet w bardzo skomplikowanych sytuacjach klinicznych.

Znaczenie pojęcia druku 3D kości szczęki w słowniku stomatologicznym

W słowniku stomatologicznym pojęcie druku 3D kości szczęki obejmuje zarówno techniczne aspekty wytwarzania modeli i implantów, jak i szeroki kontekst kliniczny oraz organizacyjny. Jest to termin wielowymiarowy, łączący zagadnienia z zakresu obrazowania medycznego, inżynierii materiałowej, planowania implantologicznego, chirurgii rekonstrukcyjnej i protetyki. Zrozumienie tego pojęcia wymaga znajomości podstaw anatomicznych, biologii kości, zasad osteointegracji oraz możliwości i ograniczeń technologii addytywnych.

Dla lekarza dentysty znajomość tej definicji ma znaczenie praktyczne – pozwala ocenić, kiedy skierować pacjenta do ośrodka dysponującego odpowiednią technologią, jak interpretować raporty planowania cyfrowego oraz jak komunikować się z zespołem inżynieryjno-technologicznym. Dla studenta stomatologii pojęcie to stanowi punkt wyjścia do zgłębiania nowoczesnych metod leczenia, które w nadchodzących latach mogą stać się standardem postępowania w skomplikowanych przypadkach. Dla pacjenta zaś jest sygnałem, że dostępne są rozwiązania pozwalające na coraz bardziej indywidualne i precyzyjne podejście do terapii.

Włączenie druku 3D kości szczęki do słownika terminów stomatologicznych odzwierciedla szerszy trend cyfryzacji medycyny. Podobnie jak pojęcia CAD/CAM, CBCT czy nawigacji chirurgicznej, termin ten opisuje nie pojedynczą procedurę, lecz cały zespół technologii i działań prowadzących do poprawy jakości leczenia. W miarę rozwoju nauki definicja ta może się poszerzać, obejmując nowe materiały, techniki bioprintingu czy zrobotyzowane systemy wspomagania operacji, ale wspólnym mianownikiem pozostanie dążenie do możliwie wiernego odtworzenia utraconych struktur kostnych szczęk.

Podsumowanie znaczenia druku 3D kości szczęki

Druk 3D kości szczęki stanowi przełom w podejściu do rekonstrukcyjnej stomatologii i chirurgii szczękowo-twarzowej. Dzięki połączeniu zaawansowanej diagnostyki obrazowej, planowania cyfrowego i wytwarzania addytywnego możliwe stało się tworzenie indywidualnie dopasowanych modeli, szablonów i implantów. Pozwala to na precyzyjne odtworzenie utraconych struktur kostnych, poprawę warunków do leczenia implantoprotetycznego oraz uzyskanie lepszych efektów funkcjonalnych i estetycznych. Technologia ta wpływa również na organizację pracy zespołu medycznego, edukację pacjentów oraz rozwój badań naukowych.

Jednocześnie konieczne jest zachowanie świadomości ograniczeń związanych z kosztami, wymaganiami prawnymi i indywidualnymi uwarunkowaniami biologicznymi pacjentów. Druk 3D jest narzędziem o ogromnym potencjale, ale nie zastępuje wiedzy klinicznej ani doświadczenia lekarza. W słowniku stomatologicznym pojęcie to symbolizuje kierunek rozwoju całej dziedziny: od mechanicznej odbudowy pojedynczych zębów w stronę kompleksowej, spersonalizowanej rekonstrukcji struktur kostnych i tkanek miękkich z wykorzystaniem technologii cyfrowych. Zrozumienie istoty druku 3D kości szczęki staje się zatem niezbędne zarówno dla współczesnych, jak i przyszłych praktyków stomatologii.

FAQ – druk 3D kości szczęki

Na czym polega druk 3D kości szczęki i czym różni się od tradycyjnej odbudowy kości?
Druk 3D kości szczęki polega na warstwowym tworzeniu modeli, szablonów lub indywidualnych rusztowań kostnych na podstawie cyfrowego skanu CBCT. W tradycyjnej odbudowie kości chirurg dopasowuje przeszczep lub materiał kościozastępczy bezpośrednio na sali operacyjnej. W podejściu z drukiem 3D większość planowania odbywa się wcześniej w komputerze, a gotowe elementy są precyzyjnie dopasowane do anatomii pacjenta, co skraca czas zabiegu i zwiększa przewidywalność efektów.

Jakie korzyści dla pacjenta daje zastosowanie druku 3D kości szczęki?
Zastosowanie druku 3D może zmniejszyć inwazyjność zabiegu, skrócić jego czas oraz ograniczyć liczbę koniecznych operacji. Pacjent zyskuje rekonstrukcję lepiej dopasowaną do swojej anatomii, co ułatwia późniejsze leczenie implantoprotetyczne i poprawia estetykę twarzy. Modele 3D pomagają też lepiej zrozumieć planowany zabieg i realistycznie ocenić możliwe rezultaty. W wielu przypadkach technologia ta zwiększa szanse na odbudowę prawidłowej funkcji żucia, mowy oraz komfortu codziennego życia.

Czy druk 3D kości szczęki jest bezpieczny i odpowiedni dla każdego pacjenta?
Bezpieczeństwo zależy od poprawnego planowania, jakości zastosowanych materiałów oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Drukowane elementy muszą spełniać rygorystyczne normy dotyczące biokompatybilności i sterylności. Nie każdy pacjent będzie kandydatem do takiej rekonstrukcji – przeciwwskazaniami mogą być m.in. niekontrolowane choroby ogólne, ciężka osteoporoza czy następstwa radioterapii. O tym, czy zastosować druk 3D, decyduje lekarz na podstawie pełnej diagnostyki i analizy ryzyka.

Jakie materiały wykorzystuje się do druku 3D kości szczęki?
W zależności od celu wydruku stosuje się różne materiały. Modele anatomiczne najczęściej powstają z tworzyw sztucznych lub żywic fotopolimerowych, które dobrze odwzorowują szczegóły, ale nie są przeznaczone do trwałego kontaktu z tkankami. Do indywidualnych rusztowań i implantów używa się tytanu, stopów metali, materiałów ceramicznych na bazie fosforanów wapnia oraz kompozytów bioresorbowalnych. Wybór materiału jest dostosowany do wymagań wytrzymałościowych, planowanego czasu ich obecności w organizmie oraz charakteru ubytku kostnego.

Czy druk 3D kości szczęki pozwala uniknąć pobierania kości z innych okolic ciała?
W wielu przypadkach technologia druku 3D może ograniczyć lub zmniejszyć zakres pobierania kości własnej, ponieważ indywidualne rusztowania i siatki tytanowe pomagają utrzymać materiał kościozastępczy we właściwym kształcie i objętości. Jednak całkowite uniknięcie przeszczepów autogennych nie zawsze jest możliwe, zwłaszcza przy bardzo rozległych ubytkach lub szczególnych wymaganiach biomechanicznych. Decyzja o zastosowaniu kości własnej, materiałów syntetycznych lub ich połączenia wynika z indywidualnej oceny przypadku przez chirurga i implantologa.