Koagulacja tkanek w stomatologii to zjawisko kontrolowanego ścinania białek i denaturacji struktur komórkowych pod wpływem wysokiej temperatury lub energii, wykorzystywane przede wszystkim do uzyskania hemostazy, cięcia i modelowania tkanek miękkich w obrębie jamy ustnej. Jest to proces celowo wywoływany przez lekarza dentystę przy użyciu prądu wysokiej częstotliwości, lasera, skalpela elektrochirurgicznego lub chemicznych środków koagulujących. Zrozumienie, na czym dokładnie polega koagulacja tkanek, jakie ma zastosowania i jakie niesie konsekwencje dla gojenia ran, jest kluczowe zarówno dla lekarzy, jak i dla pacjentów poddawanych różnym zabiegom stomatologicznym.

Definicja i podstawy zjawiska koagulacji tkanek w stomatologii

Koagulacja tkanek oznacza proces, w którym dochodzi do denaturacji białek strukturalnych i enzymatycznych pod wpływem energii cieplnej lub oddziaływania chemicznego. W praktyce klinicznej polega to na lokalnym podgrzaniu tkanek do temperatury, przy której białka ulegają nieodwracalnym zmianom konformacyjnym, tracą rozpuszczalność i tworzą zbity, nieprzepuszczalny skrzep. W jamie ustnej efekt ten wykorzystuje się najczęściej w celu zatrzymania krwawienia, kształtowania brzegu dziąsła oraz wykonywania kontrolowanych nacięć lub wycięć tkanek miękkich.

W odróżnieniu od tradycyjnego cięcia skalpelem, koagulacja tkanek nie polega wyłącznie na mechanicznym przerwaniu ciągłości struktur, ale na jednoczesnym wytworzeniu strefy termicznie uszkodzonych komórek otaczających linię cięcia. Tworzy się w ten sposób warstwa martwiczo‐koagulacyjna, która działa jak naturalne zabezpieczenie hemostatyczne i bariera mechaniczna. Z punktu widzenia stomatologii istotne jest odpowiednie dobranie parametrów energii, czasu działania i typu urządzenia tak, aby osiągnąć kontrolowany efekt, bez nadmiernego przegrzania tkanek głębiej położonych.

Proces koagulacji zależy od kilku podstawowych czynników: przewodnictwa tkanek, ich uwodnienia, unaczynienia, a także częstotliwości i natężenia zastosowanego prądu lub energii świetlnej. Tkanki bogato unaczynione i silnie uwodnione, takie jak błona śluzowa jamy ustnej czy dziąsło, reagują szybciej na działanie energii, tworząc bardziej wyraźną strefę koagulacji. Z kolei tkanki włókniste, z dużą zawartością kolagenu, mogą wymagać nieco większych dawek energii, co w praktyce przekłada się na dobór odmiennych ustawień dla różnych typów zabiegów stomatologicznych.

Mechanizmy fizyczne i biologiczne koagulacji tkanek

Od strony fizycznej koagulacja tkanek zachodzi wskutek konwersji energii elektrycznej lub świetlnej w energię cieplną, a następnie rozprzestrzeniania się tego ciepła wewnątrz struktur biologicznych. W przypadku elektrochirurgii stosuje się prąd wysokiej częstotliwości, który przepływając przez tkanki, powoduje ich nagrzewanie na drodze oporu elektrycznego. W przypadku laserów stomatologicznych, takich jak lasery diodowe czy laser Er:YAG, energia fotonów jest pochłaniana przez chromofory tkankowe (wodę, hemoglobinę, melaninę), co prowadzi do gwałtownego wzrostu temperatury lokalnej i koagulacji białek.

Biologicznie koagulacja rozpoczyna się już w temperaturach około 60–70°C, gdzie zachodzi ścinanie białek strukturalnych, głównie kolagenu i elastyny. W miarę wzrostu temperatury powyżej 80–90°C dochodzi do odparowania wody z komórek, ich pękania i powstawania strefy martwicy koagulacyjnej. W stomatologii dąży się do tego, aby uzyskać efekt maksymalnie powierzchowny, z ograniczoną głębokością penetracji ciepła, co pozwala zredukować ryzyko uszkodzeń sąsiednich struktur, takich jak kość wyrostka zębodołowego czy miazga zęba.

Istotnym elementem jest także reakcja układu naczyniowego na proces koagulacji. Pod wpływem wysokiej temperatury dochodzi do zamknięcia światła drobnych naczyń włosowatych oraz małych tętniczek i żyłek. Ściany naczyń ulegają zdenaturowaniu, a krew w ich wnętrzu ścina się, czego efektem jest natychmiastowa hemostaza. To właśnie zdolność do szybkiego zatrzymania krwawienia odróżnia techniki koagulacyjne od tradycyjnych metod chirurgicznych i sprawia, że są one szeroko stosowane w zabiegach stomatologicznych, zwłaszcza w warunkach ograniczonej widoczności pola operacyjnego.

Po wykonaniu zabiegu z użyciem koagulacji w tkankach rozpoczynają się procesy naprawcze. Strefa martwicy koagulacyjnej stopniowo ulega resorpcji, a w jej miejsce wnika ziarnina bogata w nowe naczynia krwionośne i fibroblasty. Szybkość i jakość tego procesu zależy od rozległości termicznego uszkodzenia, ogólnego stanu zdrowia pacjenta, miejscowej higieny jamy ustnej oraz współistniejących czynników, takich jak palenie tytoniu czy choroby ogólnoustrojowe. Prawidłowo przeprowadzona koagulacja powinna prowadzić do powstania blizny o minimalnym zasięgu i funkcjonalnie zadowalającym kształcie brzegu dziąsłowego.

Techniki koagulacji tkanek stosowane w stomatologii

W stomatologii wykorzystuje się kilka podstawowych technik koagulacji tkanek, różniących się rodzajem użytej energii, zakresem działania oraz precyzją. Jedną z najbardziej klasycznych metod jest elektrokoagulacja, realizowana przy pomocy aparatów elektrochirurgicznych. Urządzenia te generują prąd wysokiej częstotliwości, który przez elektrodę czynna przekazywany jest do tkanek. W zależności od trybu pracy aparatu (cięcie, koagulacja, mieszany) można uzyskać czyste cięcie z niewielką strefą koagulacji lub bardziej rozległą koagulację bez wyraźnego cięcia mechanicznego.

Drugą grupę metod stanowią techniki oparte na zastosowaniu laserów stomatologicznych. Lasery diodowe, CO₂ czy Er:YAG pozwalają na bardzo precyzyjną koagulację i waporyzację tkanek miękkich, często z minimalnym krwawieniem i stosunkowo niewielkimi dolegliwościami bólowymi po zabiegu. Dzięki możliwości regulacji mocy, czasu impulsu oraz trybu pracy, stomatolog może dostosować parametry do rodzaju zabiegu – od delikatnej plastyki dziąsła po usuwanie zmian przerostowych czy nacinanie wędzidełek. Zaletą laserów jest także względnie wysoka sterylność pola zabiegowego, ponieważ wysoka temperatura niszczy część drobnoustrojów obecnych na powierzchni tkanek.

Trzecią, bardziej tradycyjną formą są metody chemiczne, w których do uzyskania koagulacji wykorzystuje się środki powodujące ścinanie białek, takie jak roztwory na bazie siarczanu żelaza, chlorku glinu czy innych związków o działaniu ściągającym. Są one szczególnie popularne w protetyce i stomatologii zachowawczej podczas tamowania niewielkich krwawień z dziąsła brzeżnego, na przykład przy pobieraniu wycisków, osadzaniu uzupełnień protetycznych lub wykonywaniu wypełnień poddziąsłowych. W tym wypadku koagulacja jest bardziej powierzchowna i ograniczona do mikroskopijnej warstwy nabłonka oraz drobnych naczyń włosowatych.

W praktyce klinicznej często stosuje się podejście łączone, wykorzystując zarówno koagulację elektryczną lub laserową, jak i miejscowe środki chemiczne. Pozwala to na precyzyjne ukształtowanie tkanek miękkich, a jednocześnie zapewnia stabilną hemostazę w miejscach szczególnie podatnych na krwawienie. Wybór konkretnej techniki zależy od zakresu zabiegu, wyposażenia gabinetu, doświadczenia lekarza oraz indywidualnych uwarunkowań pacjenta, takich jak skłonność do krwawień czy przyjmowane leki przeciwzakrzepowe.

Zastosowanie koagulacji tkanek w poszczególnych dziedzinach stomatologii

Koagulacja tkanek ma szerokie zastosowanie w wielu obszarach praktyki stomatologicznej. W periodontologii i chirurgii stomatologicznej używa się jej przede wszystkim do zabiegów na dziąśle oraz błonie śluzowej, takich jak gingiwektomie, gingiwoplastyki, usuwanie przerostów dziąsła, plastykę brodawek międzyzębowych czy wycinanie zmian rozrostowych i włókniaków. Zdolność do jednoczesnego cięcia i tamowania krwawienia umożliwia przeprowadzanie tych zabiegów w polu zabiegowym względnie suchym, co ułatwia ocenę kształtu i poziomu tkanek.

W protetyce stomatologicznej koagulacja tkanek jest wykorzystywana podczas przygotowywania tkanek do pobrania wycisków pod uzupełnienia koronowo‐mostowe. Poprzez delikatną elektrokoagulację lub laserową plastykę można uzyskać poszerzenie rowka dziąsłowego oraz kontrolowaną retrakcję tkanek miękkich, co poprawia dokładność odwzorowania granicy preparacji. Ułatwia to późniejsze dopasowanie koron i mostów oraz zmniejsza ryzyko przewlekłego stanu zapalnego przy brzegu uzupełnienia.

W endodoncji oraz stomatologii zachowawczej koagulacja tkanek może być stosowana w celu tamowania krwawienia z miazgi podczas amputacji przyżyciowych lub w przypadkach przypadkowego obnażenia miazgi przy głębokich ubytkach próchnicowych. Tu jednak lekarz musi zachować szczególną ostrożność, by nie doprowadzić do nadmiernego przegrzania struktur okołowierzchołkowych. Stosuje się najczęściej minimalne dawki energii lub środki chemiczne w celu uzyskania łagodnej, powierzchownej koagulacji.

W ortodoncji koagulacja tkanek pojawia się jako metoda wspomagająca przy odsłanianiu zębów zatrzymanych, zwłaszcza kłów, oraz przy plastyce tkanek wokół elementów aparatów stałych. Umożliwia to poprawę dostępu do powierzchni zęba, do której ma zostać przymocowany zaczep ortodontyczny, oraz pomaga w uzyskaniu lepszej higieny okolicy wokół zamków i pierścieni. W implantologii natomiast koagulacja jest przydatna podczas odsłaniania łączników implantologicznych, modelowania tkanek miękkich wokół filarów oraz przy korekcji zbyt masywnej błony śluzowej przedsionka jamy ustnej.

Zalety stosowania koagulacji tkanek w praktyce stomatologicznej

Koagulacja tkanek przynosi szereg korzyści, które sprawiają, że techniki oparte na tym zjawisku są coraz szerzej akceptowane w gabinetach stomatologicznych. Podstawową zaletą jest skuteczne i szybkie uzyskanie hemostazy, co znacząco poprawia widoczność pola operacyjnego oraz zwiększa komfort pracy lekarza. Mniejsze krwawienie pozwala także skrócić czas zabiegu i zmniejsza stres pacjenta, który nie obserwuje intensywnego wynaczyniania krwi podczas procedury.

Drugą istotną korzyścią jest możliwość precyzyjnego modelowania tkanek miękkich. Koagulacja pozwala na kształtowanie brzegu dziąsła, tworzenie estetycznych linii dziąsłowych wokół koron i implantów oraz usuwanie przerostów bez konieczności wykonywania rozległych nacięć skalpelem. Dzięki temu wiele zabiegów można przeprowadzić w sposób minimalnie inwazyjny, z ograniczonym bólem pooperacyjnym i krótszym okresem rekonwalescencji.

Kolejną zaletą, szczególnie w przypadku technik laserowych i elektrochirurgicznych, jest względna sterylność pola zabiegowego. Wysoka temperatura osiągana w miejscu koagulacji niszczy znaczną część bakterii i wirusów obecnych na powierzchni błony śluzowej, co może ograniczać ryzyko infekcji po zabiegu. Dodatkowo zmniejszona ilość krwi i płynów ustrojowych ułatwia utrzymanie czystości pola operacyjnego oraz redukuje ryzyko przeniesienia patogenów.

Dla pacjentów ważna jest również możliwość wykonania wielu procedur w znieczuleniu miejscowym, bez konieczności hospitalizacji. Koagulacja tkanek, szczególnie przy użyciu laserów, bywa kojarzona z mniejszą bolesnością w trakcie zabiegu i po nim, choć odczucia są indywidualne i zależą od progu bólu konkretnej osoby. W wielu przypadkach pacjenci zgłaszają także mniejszy obrzęk oraz szybkie przywrócenie możliwości normalnego funkcjonowania po zabiegu, co w połączeniu z estetycznym efektem końcowym podnosi ogólną satysfakcję z leczenia.

Ograniczenia, ryzyko i możliwe powikłania koagulacji tkanek

Mimo licznych zalet koagulacja tkanek nie jest pozbawiona ograniczeń i potencjalnych zagrożeń. Jednym z głównych ryzyk jest możliwość nadmiernego przegrzania tkanek głębszych niż planowano. Zbyt długa ekspozycja lub zbyt wysoka moc urządzenia może prowadzić do rozległej martwicy koagulacyjnej, opóźnienia gojenia, powstawania nieestetycznych blizn, a nawet uszkodzenia struktur sąsiednich, takich jak kość lub miazga zęba. Dlatego kluczowa jest prawidłowa technika pracy, stałe poruszanie elektrodą lub światłowodem oraz ścisłe przestrzeganie zaleceń producenta sprzętu.

Kolejnym zagrożeniem jest możliwość wystąpienia zaburzeń gojenia u pacjentów z chorobami ogólnoustrojowymi, takimi jak cukrzyca, choroby krwi, zaburzenia odporności czy pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i sterydowe. U tych osób proces naprawczy może być spowolniony, a ryzyko infekcji lub rozejścia się rany większe. Z tego względu przed planowaniem zabiegów z wykorzystaniem koagulacji tkanek konieczny jest dokładny wywiad medyczny, ocena stosowanych leków oraz w razie potrzeby konsultacja z lekarzem prowadzącym.

Nie można również pominąć aspektu termicznego uszkodzenia tkanek wrażliwych na ciepło, takich jak nerwy przebiegające w pobliżu pola zabiegowego. Nadmierna dawka energii może doprowadzić do przejściowych lub trwałych zaburzeń czucia, parestezji lub bólów neuropatycznych. Dotyczy to zwłaszcza zabiegów wykonywanych w okolicy otworu bródkowego, kanału żuchwy czy podniebienia twardego. Z tego powodu planowanie cięć i koagulacji musi uwzględniać topografię anatomiczną danej okolicy.

Dodatkowe ryzyka obejmują możliwość powstania nieprzyjemnego zapachu dymu chirurgicznego, który jest produktem spalania tkanek, oraz konieczność stosowania odpowiednich systemów odsysania i filtracji powietrza. Niektóre osoby mogą odczuwać dyskomfort psychiczny związany z dźwiękami i zapachami towarzyszącymi zabiegom elektrokoagulacji lub laseroterapii. Z punktu widzenia lekarza ważne jest także przestrzeganie zasad bezpieczeństwa pracy z urządzeniami generującymi wysoką temperaturę, w tym stosowanie odpowiednich okularów ochronnych przy laserach oraz kontrola stanu technicznego aparatury.

Koagulacja tkanek a proces gojenia i wyniki długoterminowe

Przebieg gojenia ran po koagulacji tkanek różni się w pewnych aspektach od gojenia po tradycyjnych nacięciach skalpelem. W miejscu działania energii powstaje strefa martwicy koagulacyjnej, która początkowo pełni funkcję biologicznego opatrunku, chroniącego głębiej położone warstwy przed czynnikami zewnętrznymi. W pierwszych dniach po zabiegu obszar ten może mieć ciemniejsze zabarwienie, być twardszy w dotyku i wyraźnie odróżniać się od zdrowych tkanek. Z czasem dochodzi do stopniowej resorpcji martwiczej warstwy i zastąpienia jej przez nowo powstającą tkankę łączną.

Tempo gojenia zależy od rozległości strefy koagulacji, zastosowanej techniki, ogólnego stanu zdrowia pacjenta i jakości higieny jamy ustnej. Przy niewielkich zabiegach, takich jak drobne plastyki dziąseł czy koagulacja pojedynczych brodawek, pełne wygojenie i ustabilizowanie kształtu tkanek może nastąpić już po 2–3 tygodniach. Przy większych ingerencjach, obejmujących rozległe obszary błony śluzowej, proces ten może trwać nawet kilka miesięcy, zanim ostateczny rezultat estetyczny i funkcjonalny będzie w pełni widoczny.

Wyniki długoterminowe po prawidłowo wykonanej koagulacji tkanek są zazwyczaj zadowalające. Uzyskany kształt brzegu dziąsłowego utrzymuje się stabilnie, a ryzyko nawrotu przerostów bywa mniejsze niż po klasycznych wycięciach, choć zależy to przede wszystkim od usunięcia przyczyny pierwotnej (np. drażniących czynników płytki nazębnej, źle dopasowanych uzupełnień protetycznych czy nieprawidłowej techniki szczotkowania). Ważnym elementem jest ścisła współpraca pacjenta z lekarzem w zakresie przestrzegania zaleceń pozabiegowych oraz utrzymania wysokiej jakości higieny.

W kontekście implantologii i estetyki uśmiechu kluczowe jest przewidywalne kształtowanie tak zwanej różowej estetyki, czyli konturu i objętości dziąsła wokół koron i mostów. Koagulacja tkanek umożliwia uzyskanie harmonijnej linii uśmiechu, jednak wymaga doświadczenia w ocenie, jak dana tkanka zareaguje na termiczne uszkodzenie i jak ulegnie przebudowie w czasie. Zbyt agresywne postępowanie może prowadzić do recesji dziąsłowych, odsłonięcia powierzchni korzeni i pogorszenia estetyki, dlatego konieczna jest ostrożność i indywidualne planowanie każdej interwencji.

Przeciwwskazania i środki ostrożności przy stosowaniu koagulacji tkanek

Choć koagulacja tkanek jest techniką bezpieczną, istnieją sytuacje, w których jej stosowanie wymaga szczególnej rozwagi lub jest przeciwwskazane. Należą do nich niekontrolowane zaburzenia krzepnięcia krwi, ciężkie choroby sercowo‐naczyniowe, nieuregulowana cukrzyca, aktywne infekcje w miejscu planowanego zabiegu oraz niektóre choroby błony śluzowej jamy ustnej o charakterze autoimmunologicznym. W tych przypadkach decyzja o zastosowaniu koagulacji musi być poprzedzona dokładną oceną korzyści i ryzyka, a niekiedy konieczne jest zastąpienie jej inną metodą chirurgiczną.

W odniesieniu do pacjentów z wszczepionymi urządzeniami elektronicznymi, takimi jak stymulatory serca, należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu aparatów elektrochirurgicznych. Prąd wysokiej częstotliwości może potencjalnie interferować z pracą takich urządzeń. Wymaga to konsultacji z kardiologiem i często zastosowania alternatywnych technik, na przykład laserowych, które nie wpływają na funkcjonowanie rozrusznika. Z kolei przy użyciu laserów obowiązuje ścisłe przestrzeganie zasad bezpieczeństwa dotyczących ochrony wzroku zarówno pacjenta, jak i personelu, poprzez stosowanie odpowiednio dobranych okularów ochronnych.

Środki ostrożności obejmują także odpowiednie przygotowanie pola zabiegowego, w tym usunięcie łatwopalnych materiałów z okolicy działania energii, kontrolę obecności tlenu z systemów znieczulenia oraz zapewnienie skutecznej wentylacji pomieszczenia. Podczas zabiegów generujących dym chirurgiczny zaleca się korzystanie z systemów odsysania wyposażonych w filtry, co ogranicza ekspozycję na składniki aerozolu powstającego podczas koagulacji. Dodatkowo należy przestrzegać protokołów dezynfekcji i sterylizacji elementów mających kontakt z tkankami, aby minimalizować ryzyko zakażeń krzyżowych.

Istotne jest także właściwe poinformowanie pacjenta o charakterze planowanego zabiegu, spodziewanym przebiegu gojenia, możliwych dolegliwościach bólowych oraz sposobach ich łagodzenia. Pacjent powinien otrzymać jasne instrukcje dotyczące postępowania po zabiegu, obejmujące zalecenia dietetyczne, zasady higieny jamy ustnej, stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych oraz terminy wizyt kontrolnych. Świadoma zgoda na zabieg z użyciem koagulacji tkanek powinna zawierać informacje o potencjalnych powikłaniach i alternatywnych metodach leczenia.

Znaczenie koagulacji tkanek w nowoczesnej stomatologii

Koagulacja tkanek stała się jednym z fundamentów współczesnej chirurgii stomatologicznej i periodontologii, a także ważnym narzędziem wspomagającym inne dziedziny, takie jak protetyka, endodoncja, ortodoncja czy implantologia. Umożliwia wykonywanie zabiegów w sposób mniej inwazyjny, z lepszą kontrolą nad hemostazą i kształtem tkanek miękkich, co bezpośrednio przekłada się na komfort pacjenta oraz jakość końcowych efektów funkcjonalnych i estetycznych. Rozwój nowoczesnych urządzeń elektrochirurgicznych i laserowych sprawia, że granice możliwości terapeutycznych stale się poszerzają.

Wraz z rosnącą świadomością pacjentów i ich oczekiwaniami dotyczącymi krótszego czasu leczenia oraz mniejszych dolegliwości po zabiegu, znaczenie technik opartych na koagulacji będzie prawdopodobnie nadal wzrastać. Jednocześnie wymaga to od lekarzy stałego podnoszenia kwalifikacji, uczestnictwa w szkoleniach, znajomości biologii gojenia tkanek oraz umiejętności krytycznego oceniania wskazań i przeciwwskazań. Koagulacja tkanek, stosowana w sposób przemyślany i zgodny z aktualną wiedzą, staje się narzędziem pozwalającym łączyć skuteczność terapeutyczną z wysokim poziomem bezpieczeństwa i przewidywalnością wyników leczenia.

FAQ

Na czym polega koagulacja tkanek w stomatologii?
Koagulacja tkanek w stomatologii polega na kontrolowanym podgrzaniu tkanek miękkich jamy ustnej do temperatury, w której dochodzi do ścinania białek i zamknięcia drobnych naczyń krwionośnych. Dzięki temu lekarz może jednocześnie ciąć i tamować krwawienie, modelować dziąsło oraz usuwać nadmiar tkanek. Proces ten realizuje się za pomocą prądu wysokiej częstotliwości, laserów lub środków chemicznych o działaniu koagulującym.

Czy zabiegi z użyciem koagulacji są bolesne?
Zabiegi z wykorzystaniem koagulacji wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu pacjent nie powinien odczuwać bólu w trakcie procedury. Po ustąpieniu znieczulenia może pojawić się niewielki dyskomfort lub tkliwość w obrębie rany, która zazwyczaj jest mniejsza niż po klasycznym cięciu skalpelem. Dolegliwości te można skutecznie łagodzić powszechnie stosowanymi lekami przeciwbólowymi oraz przestrzegając zaleceń dotyczących higieny i diety.

Jak długo goją się tkanki po koagulacji?
Czas gojenia po koagulacji zależy od rozległości zabiegu i indywidualnych predyspozycji pacjenta. Przy niewielkich plastykach dziąsła pierwsze objawy wyraźnej poprawy widać już po kilku dniach, natomiast pełne wygojenie i ukształtowanie brzegu dziąsła może trwać od dwóch do kilku tygodni. W przypadku większych zabiegów okres ten wydłuża się, ale dzięki powstaniu warstwy martwiczo‐koagulacyjnej rana jest zwykle dobrze chroniona, co sprzyja stabilnemu gojeniu.

Jakie są najczęstsze zastosowania koagulacji tkanek u dentysty?
Koagulacja tkanek jest najczęściej stosowana do zabiegów na dziąsłach i błonie śluzowej jamy ustnej. Obejmuje to plastykę i wydłużanie koron klinicznych, usuwanie przerostów dziąseł, wycinanie zmian włóknistych, odsłanianie zębów zatrzymanych oraz kształtowanie tkanek wokół koron i implantów. Dodatkowo wykorzystuje się ją do tamowania krwawienia podczas pobierania wycisków, osadzania uzupełnień protetycznych oraz w wybranych procedurach endodontycznych i chirurgicznych.

Czy każdy pacjent może być poddany koagulacji tkanek?
Nie każdy pacjent jest idealnym kandydatem do zabiegów z użyciem koagulacji. Szczególną ostrożność zachowuje się u osób z niekontrolowanymi zaburzeniami krzepnięcia, ciężkimi chorobami ogólnymi, nieuregulowaną cukrzycą czy aktywnymi infekcjami w jamie ustnej. U pacjentów z rozrusznikiem serca należy unikać elektrochirurgii, preferując techniki laserowe. Ostateczną decyzję o zastosowaniu koagulacji podejmuje lekarz po analizie stanu zdrowia, wywiadu i alternatywnych możliwości leczenia.