Dietoterapia coraz częściej postrzegana jest jako istotny element profilaktyki i leczenia chorób przyzębia, obok klasycznych metod stomatologicznych. Przyzębie, obejmujące dziąsła, ozębną, cement korzeniowy i kość wyrostka zębodołowego, jest wyjątkowo wrażliwe na czynniki metaboliczne, zapalne i środowiskowe. Sposób odżywiania wpływa zarówno na miejscową odporność tkanek jamy ustnej, jak i na ogólnoustrojową odpowiedź immunologiczną. Z tego względu prawidłowo zaplanowana dietoterapia może wspierać leczenie periodontologiczne, ograniczać stan zapalny oraz poprawiać rokowanie w chorobach przyzębia.

Istota dietoterapii w kontekście chorób przyzębia

Pojęcie dietoterapii oznacza celowe modyfikowanie sposobu żywienia w celu wspomagania leczenia określonych schorzeń. W stomatologii, a zwłaszcza w periodontologii, dietoterapia ma na celu przede wszystkim zmniejszenie nasilenia przewlekłego stanu zapalnego, poprawę procesów gojenia tkanek oraz stabilizację utrzymania zębów w łuku zębowym. Przyzębie jest strukturą silnie unaczynioną i zależną od dostaw odpowiednich składników odżywczych. Niedobory żywieniowe lub nadmiar niektórych składników mogą modyfikować przebieg choroby przyzębia, wpływając na skład biofilmu nazębnego, reaktywność układu immunologicznego, a także regenerację tkanek podporowych zęba.

Choroby przyzębia, takie jak zapalenie dziąseł i zapalenie przyzębia, mają podłoże bakteryjne, jednak ich przebieg jest regulowany przez odpowiedź immunologiczną gospodarza. Zbyt nasilona lub przewlekła reakcja zapalna prowadzi do destrukcji więzadeł ozębnej i kości. Dietoterapia może działać na wielu poziomach: zmniejszać ilość dostępnych prostych węglowodanów dla bakterii, modulować wydzielanie cytokin prozapalnych, poprawiać antyoksydacyjną obronę organizmu oraz wspierać prawidłową mineralizację kości. Stomatolog, higienistka stomatologiczna i dietetyk kliniczny powinni współpracować, aby uzyskać optymalne efekty terapeutyczne.

Istotnym elementem jest również edukacja pacjenta. Zrozumienie, że higiena jamy ustnej i profesjonalne zabiegi periodontologiczne nie są wystarczające bez właściwego odżywiania, zwiększa motywację do trwałej zmiany nawyków. Dietoterapia w chorobach przyzębia nie jest zwykle krótkotrwałą kuracją, lecz długofalową strategią, której skutki obejmują nie tylko poprawę stanu dziąseł, lecz także zmniejszenie ryzyka ogólnoustrojowych chorób współistniejących, takich jak cukrzyca typu 2 czy choroby sercowo-naczyniowe.

Mechanizmy wpływu składników odżywczych na przyzębie

Wpływ dietoterapii na przyzębie można zrozumieć, analizując rolę poszczególnych składników odżywczych oraz ich interakcje z tkankami jamy ustnej. Kluczowe znaczenie mają tutaj witaminy, minerały, białko, kwasy tłuszczowe oraz rodzaj spożywanych węglowodanów. Witaminy antyoksydacyjne, takie jak witamina C, E i karotenoidy, chronią komórki przyzębia przed uszkodzeniem oksydacyjnym wywołanym przez wolne rodniki powstające w trakcie przewlekłego stanu zapalnego. Zaburzenia równowagi oksydacyjno–antyoksydacyjnej mogą nasilać destrukcję tkanek podporowych.

Witamina C jest niezbędna w syntezie kolagenu stanowiącego główny składnik więzadła ozębnej i dziąseł. Jej niedobór prowadzi do osłabienia naczyń włosowatych, skłonności do krwawienia i gorszego gojenia. Z kolei witamina D, wraz z wapniem i fosforem, jest kluczowa dla prawidłowej mineralizacji kości wyrostka zębodołowego. Niedostateczna podaż lub zaburzenia metabolizmu witaminy D mogą przyspieszać utratę kości w przebiegu zapalenia przyzębia. Minerały takie jak magnez, cynk i selen uczestniczą w reakcjach enzymatycznych, syntezie białek i procesach przeciwzapalnych, wpływając na zdolność tkanek do regeneracji.

Białko pełnowartościowe jest konieczne do budowy i naprawy struktur przyzębia. Jego niedobór skutkuje osłabieniem odpowiedzi immunologicznej, spadkiem produkcji przeciwciał i gorszym gojeniem ran po zabiegach chirurgii periodontologicznej, takich jak kiretaże czy zabiegi regeneracyjne. Istotny jest również profil spożywanych tłuszczów. Nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych oraz tłuszczów trans sprzyja systemowej reakcji prozapalnej, podczas gdy kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA, DHA) wykazują działanie przeciwzapalne, mogąc redukować poziom mediatorów zapalenia, jak prostaglandyny i leukotrieny, także w obrębie przyzębia.

Węglowodany, zwłaszcza cukry proste i węglowodany łatwo fermentujące, odgrywają podwójną rolę. Po pierwsze, sprzyjają powstawaniu próchnicy, która pośrednio może wpływać na stan przyzębia poprzez obecność przewlekłych ognisk zapalnych. Po drugie, dieta bogata w cukry rafinowane sprzyja otyłości, insulinooporności i cukrzycy, które są istotnymi czynnikami ryzyka ciężkiego zapalenia przyzębia. Stąd w dietoterapii chorób przyzębia ważne jest ograniczenie spożycia napojów słodzonych, słodyczy, wysoko przetworzonych produktów z białej mąki na rzecz produktów pełnoziarnistych, warzyw i owoców o niskim indeksie glikemicznym.

Zależności między chorobami ogólnoustrojowymi, dietą i przyzębiem

Choroby przyzębia są silnie powiązane z wieloma schorzeniami ogólnoustrojowymi, których przebieg jest zależny od odżywiania. Cukrzyca to najbardziej klasyczny przykład. Niewyrównana glikemia prowadzi do nasilonej glikacji białek, zaburzeń mikrokrążenia i upośledzonej odpowiedzi immunologicznej, co zwiększa podatność na infekcje i przyspiesza utratę kości przyzębia. Z kolei zaawansowane zapalenie przyzębia może utrudniać utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy, tworząc błędne koło. Właściwa dietoterapia, obejmująca kontrolę spożycia węglowodanów, wybór produktów o niskim indeksie glikemicznym oraz odpowiednią podaż błonnika, jest zatem kluczowa zarówno dla diabetologa, jak i periodontologa.

Otyłość i zespół metaboliczny wiążą się z przewlekłą niskiego stopnia reakcją zapalną, w której tkanka tłuszczowa wydziela cytokiny prozapalne, takie jak TNF-α czy IL-6. Cytokiny te mogą nasilać destrukcję tkanek przyzębia, zwiększając ryzyko rozwoju i progresji periodontitis. Interwencje żywieniowe ukierunkowane na redukcję masy ciała, ograniczenie tłuszczów trans i cukrów prostych oraz zwiększenie spożycia warzyw, owoców i produktów bogatych w błonnik mogą zatem korzystnie wpływać na stan przyzębia.

Choroby sercowo-naczyniowe również wykazują związki z chorobami przyzębia. Stan zapalny w jamie ustnej może zwiększać ogólnoustrojowe markery zapalne, które odgrywają rolę w rozwoju miażdżycy. Tym samym, dietoterapia ukierunkowana na profil lipidowy (redukcja cholesterolu LDL, zwiększenie HDL) poprzez odpowiednie żywienie może równocześnie pośrednio wpływać na przyzębie, zmniejszając tło zapalne. Włączenie do diety tłustych ryb morskich, oleju lnianego, orzechów włoskich, a także rezygnacja z nadmiaru czerwonego mięsa i przetworzonych produktów mięsnych, to działania o znaczeniu zarówno kardiologicznym, jak i periodontologicznym.

Nie można pominąć wpływu niedożywienia, alkoholizmu czy zaburzeń wchłaniania przewodu pokarmowego na stan przyzębia. Niedostateczna podaż białka, witamin z grupy B, żelaza czy kwasu foliowego przekłada się na atrofię błony śluzowej jamy ustnej, większą podatność na infekcje oraz gorsze gojenie ran po zabiegach chirurgicznych. W takich przypadkach stomatolog powinien zwrócić uwagę na ogólny stan odżywienia pacjenta i w razie potrzeby skierować go do dietetyka lub lekarza specjalisty w celu szerszej diagnostyki i korekty diety.

Rola antyoksydantów i związków bioaktywnych w ochronie przyzębia

W przebiegu chorób przyzębia istotną rolę odgrywa stres oksydacyjny, będący wynikiem nadmiernego wytwarzania wolnych rodników tlenowych przez komórki zapalne oraz mikroorganizmy. Nadmiar reaktywnych form tlenu prowadzi do uszkodzeń białek, lipidów i kwasów nukleinowych komórek przyzębia. Dietoterapia ukierunkowana na zwiększenie podaży antyoksydantów jest jednym z istotnych kierunków wspomagania leczenia periodontologicznego. Szczególną uwagę zwraca się na witaminę C, E, β-karoten, likopen oraz polifenole roślinne.

Witamina C, oprócz roli w syntezie kolagenu, jest silnym zmiataczem wolnych rodników. Jej źródłem są owoce cytrusowe, papryka, natka pietruszki, truskawki i owoce dzikiej róży. Badania wykazują, że pacjenci z chorobami przyzębia często mają niższe stężenie witaminy C w surowicy, a suplementacja lub zwiększona podaż w diecie może poprawiać wskaźniki kliniczne, takie jak głębokość kieszonek i krwawienie przy sondowaniu. Witamina E, obecna w olejach roślinnych, orzechach i nasionach, działa ochronnie na błony komórkowe, ograniczając peroksydację lipidów.

Polifenole, zwłaszcza flawonoidy, katechiny, resweratrol, kurkumina czy galusan epigallokatechiny, wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające oraz antybakteryjne. Związki te można znaleźć w zielonej herbacie, czerwonych winogronach, kakao, kurkumie, jagodach oraz wielu warzywach. W kontekście stomatologicznym, polifenole mogą hamować adhezję bakterii do powierzchni zębów, modyfikować skład biofilmu oraz zmniejszać produkcję toksyn bakteryjnych. Ponadto wpływają na ekspresję cytokin zapalnych i metaloproteinaz macierzy, które biorą udział w degradacji kolagenu więzadeł ozębnej.

Dietoterapia powinna uwzględniać nie tylko suplementy, ale przede wszystkim naturalne źródła antyoksydantów. Zróżnicowana dieta bogata w warzywa, owoce, świeże zioła i produkty pełnoziarniste sprzyja dostarczaniu szerokiego spektrum związków bioaktywnych. Warto podkreślić, że izolowana suplementacja pojedynczych antyoksydantów nie zawsze daje tak korzystne efekty jak spożywanie całych produktów spożywczych, w których występuje synergizm wielu składników.

Znaczenie błonnika, konsystencji diety i nawyków żywieniowych

Błonnik pokarmowy, szczególnie frakcje rozpuszczalne, wpływa pośrednio na stan przyzębia poprzez regulację glikemii, poprawę profilu lipidowego i wspieranie korzystnej mikrobioty jelitowej. Produkty bogate w błonnik, takie jak pełne ziarna, warzywa, owoce i rośliny strączkowe, sprzyjają wolniejszemu wzrostowi poziomu glukozy po posiłku, co ma znaczenie dla pacjentów z cukrzycą i insulinoopornością, a tym samym dla kontroli procesu zapalnego w przyzębiu. Dodatkowo, błonnik mechanicznie wspomaga oczyszczanie powierzchni zębów, zwłaszcza twarde warzywa i owoce.

Konsystencja diety ma znaczenie dla funkcjonowania aparatu żucia i stymulacji ślinianek. Spożywanie wyłącznie miękkich, wysoko przetworzonych produktów ogranicza naturalne oczyszczanie zębów poprzez żucie, a także może prowadzić do zmniejszonej produkcji śliny. Ślina pełni funkcje ochronne: buforuje pH, dostarcza jonów wapnia i fosforanów, zawiera enzymy i składniki o działaniu przeciwbakteryjnym. Niedostateczna stymulacja ślinianek sprzyja rozwojowi próchnicy, stanów zapalnych dziąseł oraz niekorzystnych zmian w mikrobiocie jamy ustnej.

W dietoterapii dedykowanej przyzębiu zaleca się włączanie produktów wymagających żucia, takich jak surowa marchew, jabłko, seler naciowy, twarde pieczywo pełnoziarniste, o ile nie istnieją przeciwwskazania protetyczne czy ortodontyczne. Jednocześnie ważna jest kontrola częstotliwości spożywania posiłków. Częste podjadanie słodkich przekąsek i popijanie słodzonymi napojami utrzymuje niskie pH w jamie ustnej przez większą część dnia, co sprzyja zarówno próchnicy, jak i zapaleniu dziąseł. Właściwa dietoterapia obejmuje zatem nie tylko dobór produktów, ale także ich rozkład w ciągu dnia.

Warto także zwrócić uwagę na napoje konsumowane przez pacjenta. Nadmierne spożycie soków owocowych, napojów energetycznych, izotonicznych oraz alkoholu wpływa negatywnie na jamę ustną poprzez kwasowość, zawartość cukru lub działanie odwadniające. Z kolei woda, najlepiej niegazowana, jest najbardziej neutralnym i pożądanym napojem. Picie wody po posiłkach pomaga częściowo wypłukać resztki pokarmowe i zneutralizować kwasy. Wody mineralne zawierające wapń i magnez mogą dodatkowo wspomagać mineralizację twardych tkanek zęba.

Dietoterapia w okresie leczenia periodontologicznego i po zabiegach

Pacjenci poddawani leczeniu periodontologicznemu, zarówno zachowawczemu, jak i chirurgicznemu, wymagają szczególnej opieki żywieniowej. W okresie gojenia tkanek po skalingu poddziąsłowym, kiretażu, zabiegach płatowych czy augmentacji kości, zapotrzebowanie organizmu na białko, witaminy i minerały ulega zwiększeniu. Białko wysokiej jakości, pochodzące z chudego mięsa, ryb, jaj, produktów mlecznych oraz roślin strączkowych, jest niezbędne do regeneracji tkanek i syntezy nowych włókien kolagenowych. Dodatkowo zaleca się zwiększoną podaż witaminy C, A, cynku i żelaza, które wspierają procesy gojenia.

Bezpośrednio po zabiegach chirurgicznych zalecane są posiłki miękkie, łatwe do przełknięcia, o konsystencji papkowatej lub półpłynnej, ale jednocześnie bogate w składniki odżywcze. Mogą to być kremowe zupy warzywne, koktajle mleczno-owocowe bez dodatku cukru, purée warzywne, kasze drobno rozgotowane, jogurty naturalne czy twarożki. Ważne jest unikanie zbyt gorących pokarmów, które mogłyby zaburzać proces gojenia, oraz twardych, ostrych fragmentów jedzenia, mogących mechanicznie uszkodzić ranę po zabiegu.

Po wygojeniu tkanek i powrocie do normalnego gryzienia i żucia należy dążyć do diety zbilansowanej, sprzyjającej utrzymaniu zdrowego przyzębia. Współpraca stomatologa z dietetykiem jest szczególnie ważna u pacjentów z chorobami przewlekłymi, u osób starszych oraz u pacjentów z rozległymi uzupełnieniami protetycznymi lub implantami, u których należy uwzględnić ograniczenia mechaniczne w gryzieniu i szczególne potrzeby żywieniowe. Edukacja w zakresie unikania palenia tytoniu, nadmiernego spożycia alkoholu oraz stosowania napojów słodzonych jest integralną częścią takiego postępowania.

Dietoterapia wspomagająca leczenie periodontologiczne dotyczy także stosowania ewentualnej suplementacji. W uzasadnionych przypadkach, po ocenie stanu odżywienia, można wprowadzić suplementy witaminy D, C, wapnia, kwasów omega-3 czy preparaty probiotyczne zawierające szczepy o udokumentowanym działaniu w jamie ustnej. Należy jednak pamiętać, że suplementacja jest jedynie uzupełnieniem, a nie zastępstwem dla racjonalnego żywienia i profesjonalnego leczenia stomatologicznego.

Praktyczne rekomendacje dietetyczne dla pacjenta periodontologicznego

Planowanie dietoterapii dla pacjenta z chorobą przyzębia powinno uwzględniać jego stan ogólny, istniejące choroby współtowarzyszące, przyjmowane leki, nawyki żywieniowe oraz możliwości ekonomiczne. W praktyce stomatologicznej warto przekazać pacjentowi kilka prostych, ale kluczowych wskazówek żywieniowych. Podstawą jest zwiększenie udziału warzyw w diecie, najlepiej spożywanych do każdego posiłku. Warzywa dostarczają błonnika, witamin, minerałów i związków bioaktywnych korzystnych dla przyzębia. Owoce również są cennym źródłem składników odżywczych, jednak u pacjentów z wysokim ryzykiem próchnicy należy zwrócić uwagę na formę ich spożywania (całe owoce zamiast soków).

Kolejnym elementem jest wybór produktów zbożowych pełnoziarnistych zamiast oczyszczonych. Pełne ziarna wpływają korzystnie na glikemię, profil lipidowy oraz zapewniają dłuższe uczucie sytości, co pomaga ograniczyć podjadanie słodkich przekąsek. W zakresie źródeł białka warto promować chude mięso, drób, ryby, jaja i rośliny strączkowe. Tłuszcze powinny pochodzić głównie z olejów roślinnych, orzechów, pestek i tłustych ryb, natomiast należy ograniczać tłuszcze nasycone i produkty wysokoprzetworzone, takie jak fast-foody, wyroby cukiernicze i słone przekąski.

Pacjentom z chorobami przyzębia warto zalecić ograniczenie spożycia cukru dodanego, w tym słodzonych napojów, batonów, ciastek i innych słodyczy. Zamiast nich można proponować przekąski takie jak orzechy, surowe warzywa, owoce w całości czy naturalne jogurty bez dodatku cukru. Ważne jest również zwrócenie uwagi na nawyk picia wody w ciągu dnia, najlepiej między posiłkami, co wspomaga funkcje śliny i pośrednio wpływa na zdrowie przyzębia.

W praktyce dietoterapii związanej z przyzębiem istotne jest również uwzględnienie indywidualnych preferencji smakowych i kulturowych pacjenta. Zbyt restrykcyjne zalecenia, które nie uwzględniają stylu życia i możliwości pacjenta, są trudne do utrzymania w dłuższym okresie. Dlatego zaleca się wprowadzanie zmian stopniowo, poprzez modyfikacje poszczególnych elementów diety, przy jednoczesnym monitorowaniu efektów klinicznych i motywacji pacjenta.

Znaczenie współpracy interdyscyplinarnej i edukacji pacjenta

Skuteczna dietoterapia w chorobach przyzębia wymaga współpracy interdyscyplinarnej. Stomatolog, periodontolog, higienistka stomatologiczna, lekarz rodzinny oraz dietetyk kliniczny powinni wymieniać informacje na temat stanu zdrowia pacjenta, jego nawyków żywieniowych oraz przebiegu leczenia. Dzięki temu możliwe jest opracowanie spójnego planu postępowania, który uwzględnia zarówno miejscowe leczenie stomatologiczne, jak i ogólnoustrojowe modyfikacje stylu życia.

Edukacja pacjenta jest kluczowym elementem powodzenia dietoterapii. Pacjent powinien rozumieć, w jaki sposób dieta wpływa na jego przyzębie i dlaczego zmiana nawyków żywieniowych jest tak istotna. Należy przekazywać informacje w sposób zrozumiały, unikać skomplikowanej terminologii, a jednocześnie podkreślać znaczenie współodpowiedzialności pacjenta za efekt leczenia. Pomocne mogą być pisemne materiały edukacyjne, krótkie listy zaleceń żywieniowych, a także regularne przypomnienia podczas wizyt kontrolnych.

W ramach edukacji warto zwrócić uwagę na znaczenie regularnych posiłków, unikania nocnego podjadania, rozsądnego korzystania z suplementów diety oraz krytycznej oceny informacji żywieniowych dostępnych w mediach. Pacjent powinien wiedzieć, że żaden pojedynczy produkt nie wyleczy choroby przyzębia, a sukces opiera się na całościowym, długotrwałym podejściu do żywienia, higieny jamy ustnej i leczenia stomatologicznego. Szczególną grupą wymagającą intensywnej edukacji są osoby palące, pacjenci z cukrzycą, kobiety w ciąży oraz pacjenci w podeszłym wieku.

Podsumowanie wpływu dietoterapii na przyzębie

Dietoterapia stanowi istotny, choć często niedoceniany element kompleksowego podejścia do chorób przyzębia. Wpływa ona na liczne aspekty funkcjonowania przyzębia: poziom stanu zapalnego, odporność miejscową i ogólnoustrojową, procesy gojenia, mineralizację kości oraz skład biofilmu nazębnego. Odpowiednio zbilansowana dieta, bogata w warzywa, owoce, pełne ziarna, zdrowe tłuszcze, białko wysokiej jakości oraz związki antyoksydacyjne, może znacząco wspierać efekty leczenia periodontologicznego.

Kluczowe znaczenie mają takie elementy, jak dostateczna podaż witaminy C, D, wapnia, magnezu, cynku, kwasów omega-3 oraz ograniczenie cukrów prostych, tłuszczów nasyconych i żywności wysokoprzetworzonej. Istotna jest także konsystencja diety, rola błonnika, nawodnienie oraz kontrola częstotliwości spożywania posiłków. Włączenie dietoterapii do praktyki stomatologicznej wymaga współpracy interdyscyplinarnej oraz systematycznej edukacji pacjenta, jednak przynosi korzyści nie tylko dla zdrowia jamy ustnej, lecz także dla całego organizmu.

W perspektywie słownika stomatologicznego, hasło dietoterapia w odniesieniu do przyzębia opisuje zatem zespół interwencji żywieniowych ukierunkowanych na profilaktykę i leczenie chorób tkanek przyzębia. Obejmuje ono zarówno konkretne zalecenia dotyczące spożycia określonych grup produktów i składników odżywczych, jak i strategię wspierania ogólnego stanu zdrowia pacjenta, co wpływa na przebieg choroby przyzębia. Integracja dietoterapii z leczeniem stomatologicznym stanowi ważny krok w kierunku holistycznego podejścia do pacjenta periodontologicznego.

FAQ

Jakie składniki odżywcze są najważniejsze dla zdrowego przyzębia?
Najistotniejsze dla przyzębia są witaminy C i D, wapń, magnez, cynk, białko pełnowartościowe oraz kwasy tłuszczowe omega-3. Witamina C wspiera syntezę kolagenu i gojenie dziąseł, witamina D wraz z wapniem odpowiada za mineralizację kości, a cynk i magnez biorą udział w licznych reakcjach enzymatycznych. Kwasy omega-3 działają przeciwzapalnie, co może spowalniać destrukcję tkanek przyzębia.

Czy sama zmiana diety wystarczy, aby wyleczyć zapalenie przyzębia?
Zmiana diety nie zastąpi profesjonalnego leczenia periodontologicznego, ale może znacząco wspierać jego efekty. Usunięcie kamienia nazębnego, oczyszczenie kieszonek i ewentualne zabiegi chirurgiczne są niezbędne, by opanować infekcję. Dietoterapia poprawia odporność, procesy gojenia i redukuje stan zapalny, dzięki czemu leczenie jest skuteczniejsze, a ryzyko nawrotów mniejsze. Najlepsze rezultaty uzyskuje się łącząc właściwe żywienie z higieną i wizytami kontrolnymi.

Jak dieta bogata w cukier wpływa na choroby przyzębia?
Dieta obfitująca w cukry proste sprzyja namnażaniu bakterii w płytce nazębnej, nasila próchnicę i stany zapalne dziąseł. Częste podjadanie słodyczy i picie napojów słodzonych powoduje długotrwałe obniżenie pH w jamie ustnej, co uszkadza szkliwo i ułatwia penetrację bakterii do tkanek przyzębia. Dodatkowo nadmiar cukru sprzyja otyłości i cukrzycy, które są czynnikami ryzyka ciężkiego zapalenia przyzębia. Ograniczenie cukru jest więc ważnym elementem profilaktyki.

Czy warto stosować suplementy diety przy chorobach przyzębia?
Suplementy mogą być pomocne, zwłaszcza gdy stwierdza się niedobory witaminy D, C czy kwasów omega-3, jednak powinny być wprowadzane po konsultacji ze specjalistą. Podstawą zawsze pozostaje zbilansowana dieta, a suplementy pełnią jedynie funkcję uzupełniającą. Niektóre preparaty probiotyczne mogą korzystnie wpływać na mikroflorę jamy ustnej, lecz ich dobór musi być indywidualny. Nadmierne, samodzielne stosowanie suplementów nie zastąpi leczenia stomatologicznego.

Jak powinien odżywiać się pacjent po zabiegach periodontologicznych?
Po zabiegach zaleca się dietę miękką, bogatą w białko, witaminy i minerały, ale pozbawioną ostrych, twardych czy bardzo gorących pokarmów. W pierwszych dniach sprawdzą się zupy krem, jogurty naturalne, twarożki, koktajle bez cukru, gładkie purée warzywne. Ważne jest odpowiednie nawodnienie i unikanie alkoholu oraz napojów gazowanych. W miarę gojenia można stopniowo wracać do normalnej konsystencji diety, pamiętając o ograniczeniu cukru i żywności wysokoprzetworzonej.